Een AIOS Klinische Geriatrie is een arts die wordt opgeleid tot klinisch geriater. AIOS staat voor arts in opleiding tot specialist. Je hebt de volledige universitaire opleiding Geneeskunde al afgerond, bent basisarts en staat geregistreerd in het BIG register. Tijdens de vervolgopleiding werk je als arts, krijg je salaris en neem je onder supervisie steeds zelfstandiger medische beslissingen.
De functie past goed bij artsen die brede geneeskunde interessant vinden. Je behandelt niet één orgaan of één ziektebeeld. Bij patiënten spelen vaak meerdere aandoeningen tegelijk, gecombineerd met problemen rond geheugen, medicatie, mobiliteit, stemming, zelfstandigheid en sociale omstandigheden. Daardoor vraagt klinische geriatrie veel medische kennis, communicatie en samenwerking.
De officiële opleiding tot klinisch geriater duurt nominaal vijf jaar. Daarvan bestaat twee jaar uit de vooropleiding interne geneeskunde. Daarna volgen twee jaar somatische geriatrie, negen maanden ouderenpsychiatrie en drie maanden neurologie.
Een AIOS Klinische Geriatrie is al arts. Het gaat dus niet om een student die alleen meekijkt. De AIOS onderzoekt patiënten, stelt diagnoses, maakt behandelplannen, schrijft medicatie voor, voert gesprekken met patiënten en naasten en overlegt met andere zorgverleners. Het verschil met een volledig opgeleide klinisch geriater zit vooral in het opleidingsniveau binnen het specialisme en de mate van supervisie.
Die zelfstandigheid neemt gedurende de opleiding toe. Een beginnende AIOS bespreekt meer beslissingen met de supervisor. Naarmate de arts meer onderdelen aantoonbaar beheerst, kan hij of zij steeds meer zorg zelfstandig uitvoeren.
Klinische geriatrie richt zich vooral op ouderen met een kwetsbare gezondheid en meerdere problemen tegelijk. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om een patiënt met hartfalen, diabetes, nierfunctiestoornissen, geheugenproblemen, tien verschillende medicijnen en toenemende problemen met lopen. De medische vraag is dan niet alleen welke afzonderlijke aandoeningen behandeld kunnen worden. De AIOS kijkt ook welke behandeling voor deze specifieke patiënt zinvol en haalbaar is.
De werkzaamheden zijn breed. Een belangrijk onderdeel is het Comprehensive Geriatric Assessment, vaak afgekort tot CGA. Hierbij worden meerdere onderdelen van de gezondheid systematisch onderzocht. Het gaat onder meer om lichamelijke gezondheid, cognitie, stemming, functioneren, mobiliteit, medicatie en de sociale situatie.
Tot de werkzaamheden van een AIOS Klinische Geriatrie kunnen behoren.
Leeftijd alleen bepaalt niet of iemand geriatrische zorg nodig heeft. Kwetsbaarheid en complexiteit zijn belangrijker. Een fitte tachtiger met één goed behandelbare aandoening hoeft bijvoorbeeld geen geriatrische patiënt te zijn. Een jongere oudere met ernstige multimorbiditeit en functieverlies kan dat wel zijn.
Veelvoorkomende redenen voor beoordeling door de klinische geriatrie zijn.
De medische breedte is een belangrijk kenmerk van dit specialisme. Tijdens één werkdag kun je bezig zijn met infecties, neurologische symptomen, hartproblemen, medicatie, cognitieve achteruitgang en palliatieve zorg. Daarbij moet je steeds bepalen hoe die problemen elkaar beïnvloeden.
Er is bovendien relatief veel aandacht voor wat een behandeling voor de patiënt daadwerkelijk oplevert. Een technisch mogelijke behandeling is niet automatisch de beste behandeling. Bij een kwetsbare oudere kunnen bijwerkingen, herstelduur, verlies van zelfstandigheid en persoonlijke wensen zwaar meewegen.
Dat maakt het contact met patiënten en naasten belangrijk. Je moet medische informatie duidelijk uitleggen, verwachtingen bespreken en samen keuzes maken. Voor artsen die zowel de medische inhoud als gesprekken met patiënten interessant vinden, biedt de klinische geriatrie veel afwisseling.
Ook de combinatie van verschillende medische vakgebieden is bijzonder. In de opleiding krijg je uitgebreid te maken met interne geneeskunde, neurologie en ouderenpsychiatrie. Daardoor ontwikkel je een brede klinische blik.
Video afspelenBekijk op YouTube
Een AIOS Klinische Geriatrie werkt voornamelijk in ziekenhuizen en tijdens een deel van de opleiding in de GGZ. De Nederlandse opleiding is georganiseerd in regionale opleidingsnetwerken. Daardoor werk je gedurende de opleiding meestal op meerdere locaties.
Mogelijke werkplekken zijn.
Een ziekenhuis hoeft een patiënt dus niet op een geriatrische afdeling op te nemen voordat een AIOS Klinische Geriatrie betrokken raakt. Geriatrische teams adviseren bijvoorbeeld ook bij kwetsbare oudere patiënten die zijn opgenomen bij chirurgie, cardiologie, oncologie of andere afdelingen.
Een belangrijk deel van het specialisme speelt zich af op de polikliniek. Daar is doorgaans meer tijd beschikbaar om een uitgebreid geriatrisch onderzoek uit te voeren.
Een patiënt kan bijvoorbeeld worden verwezen vanwege geheugenverlies. De AIOS verzamelt informatie bij de patiënt en vaak ook bij een partner of familielid. Daarna volgt onderzoek naar onder meer cognitie, lichamelijke gezondheid, medicatie, dagelijkse zelfredzaamheid en stemming. Aanvullend onderzoek kan nodig zijn.
Op een valpolikliniek staat juist de oorzaak van herhaald vallen centraal. Daarbij kan worden gekeken naar spierkracht, looppatroon, bloeddruk, geneesmiddelen, neurologische aandoeningen, gezichtsvermogen en andere factoren.
Op een geriatrische verpleegafdeling zijn patiënten opgenomen die ziekenhuiszorg nodig hebben en tegelijkertijd kwetsbaar zijn. De AIOS kan dagelijks verantwoordelijk zijn voor de medische behandeling van meerdere patiënten, onder supervisie van een klinisch geriater.
De AIOS beoordeelt nieuwe klachten, controleert uitslagen, schrijft medicatie voor, overlegt met verpleegkundigen, bespreekt behandelbeleid met de supervisor en voert gesprekken met familie. Ontslagplanning begint vaak vroeg, omdat medische stabiliteit niet automatisch betekent dat iemand weer veilig zelfstandig thuis kan functioneren.
Een ander belangrijk onderdeel is consultatieve geriatrie. Andere medisch specialismen kunnen hulp vragen bij een oudere patiënt met bijvoorbeeld een delier, cognitieve problemen, polyfarmacie of ernstige kwetsbaarheid.
Ook voorafgaand aan intensieve behandelingen wordt geriatrische expertise steeds vaker ingezet. Het team kan helpen beoordelen hoe kwetsbaar iemand is, welke risico's een behandeling heeft en welke uitkomst voor de patiënt belangrijk is.
Een AIOS Klinische Geriatrie krijgt salaris. De exacte hoogte hangt af van de instelling, de toepasselijke cao, het aantal contracturen en eerdere relevante werkervaring.
In algemene ziekenhuizen valt een AIOS doorgaans onder de Cao Ziekenhuizen. Per 1 augustus 2026 geldt de onderstaande officiële AIOS salaristabel. De gepubliceerde bedragen zijn gebaseerd op 36 uur per week. Voor 38 uur worden de bedragen volgens de cao aangepast met de factor 38 gedeeld door 36.
| Relevante ervaringsjaren | Bruto salaris per maand bij 36 uur |
|---|---|
| 0 jaar | € 4.629 |
| 1 jaar | € 4.824 |
| 2 jaar | € 5.007 |
| 3 jaar | € 5.211 |
| 4 jaar | € 5.402 |
| 5 jaar | € 5.600 |
| 6 jaar | € 5.789 |
| 7 jaar | € 5.958 |
| 8 jaar | € 6.047 |
Een belangrijk detail is dat de inschaling niet alleen wordt bepaald door het jaar waarin je binnen de opleiding zit. Relevante eerdere werkervaring telt mee. De Cao Ziekenhuizen noemt onder meer vergelijkbaar werk als arts assistent, werk als basisarts in de patiëntenzorg en bepaalde vormen van medisch wetenschappelijk onderzoek als ervaring die kan meetellen.
Voor AIOS in universitair medische centra geldt de Cao UMC. Een actuele vacature voor AIOS Klinische Geriatrie bij het UMCG noemt per 1 juli 2026 een salaris van € 4.642 tot € 6.393 bruto per maand in schaal 11A, afhankelijk van opleiding en ervaring en op basis van een volledig dienstverband. Het UMCG noemt daarnaast 8 procent vakantietoeslag en 8,3 procent eindejaarsuitkering.
Als praktische indicatie kun je in 2026 dus denken aan ongeveer € 4.600 tot € 6.400 bruto per maand. Bij het vergelijken van vacatures moet je wel naar de arbeidsduur kijken. De arbeidsduurnormen van algemene ziekenhuizen en UMC's zijn niet hetzelfde.
De meest recente landelijke telling van het Capaciteitsorgaan geeft een duidelijk antwoord. Per 1 januari 2025 waren er in Nederland 195 AIOS Klinische Geriatrie in opleiding.
Ter vergelijking, per 1 januari 2022 waren dat er 203. Van de 195 AIOS in 2025 was 86,2 procent vrouw.
Het aantal AIOS moet niet worden verward met het aantal volledig opgeleide klinisch geriaters. In dezelfde raming staan per 1 januari 2025 457 geregistreerde klinisch geriaters. Daarvan waren er 430 daadwerkelijk werkzaam. Van de werkzame klinisch geriaters was ongeveer 81 procent vrouw.
Voor 2026 zijn landelijk maximaal 36 gesubsidieerde instroomplaatsen voor de opleiding Klinische Geriatrie vastgesteld. Dat betekent niet dat er maar 36 AIOS zijn. Het gaat om nieuwe instroom in één jaar. Omdat de opleiding vijf jaar duurt, zijn meerdere opleidingscohorten tegelijk actief.
De opleiding tot klinisch geriater duurt nominaal vijf jaar. Deze vijf jaar vormen één erkende medische vervolgopleiding. De opleiding bestaat uit meerdere onderdelen.
| Opleidingsonderdeel | Nominale duur |
|---|---|
| Vooropleiding interne geneeskunde | 2 jaar |
| Somatische klinische geriatrie | 2 jaar |
| Ouderenpsychiatrie binnen de GGZ | 9 maanden |
| Neurologie | 3 maanden |
| Totaal | 5 jaar |
De onderdelen hoeven niet overal precies in dezelfde volgorde te worden gevolgd. De opleiding wordt geïndividualiseerd. Eerder verworven competenties, persoonlijke ontwikkeling en de voortgang tijdens de opleiding kunnen invloed hebben op het uiteindelijke opleidingsschema.
Voordat je aan de opleiding Klinische Geriatrie kunt beginnen, moet je arts zijn. Daarvoor volg je in Nederland de universitaire opleiding Geneeskunde.
| Onderdeel | Duur | Niveau |
|---|---|---|
| Bachelor Geneeskunde | 3 jaar | WO bachelor |
| Master Geneeskunde | 3 jaar | WO master |
| Totale studie Geneeskunde | 6 jaar | WO |
Na het succesvol afronden van bachelor en master ben je basisarts en kun je je inschrijven in het BIG register. Voor de start als AIOS moet je als arts BIG geregistreerd zijn en worden aangenomen voor een erkende opleidingsplaats. Ook volgt registratie als AIOS in het opleidingsregister van de RGS.
Ervaring als ANIOS binnen de klinische geriatrie is geen extra vaste opleidingsfase die landelijk boven op de vijf jaar staat. In de praktijk is zulke werkervaring wel relevant bij sollicitaties. In de actuele vacature voor AIOS Klinische Geriatrie van het UMCG wordt bijvoorbeeld gevraagd om enkele maanden ervaring binnen de geriatrie als coassistent of ANIOS.
Video afspelenBekijk op YouTube
Bij dit beroep kan het woord vooropleiding voor verwarring zorgen. Er zijn namelijk twee verschillende fases die zo kunnen worden opgevat.
De universitaire vooropleiding om arts te worden duurt zes jaar. Je volgt drie jaar bachelor Geneeskunde en drie jaar master Geneeskunde. Daarna ben je basisarts.
Binnen de vijfjarige vervolgopleiding Klinische Geriatrie zit daarnaast een officiële vooropleiding Interne Geneeskunde van twee jaar. Deze twee jaar komen dus niet boven op de vijf jaar. Ze maken er onderdeel van uit.
Wie vanaf het begin van de studie Geneeskunde rechtstreeks doorstroomt, heeft daardoor nominaal minimaal elf jaar opleiding nodig om klinisch geriater te worden. Dat zijn zes jaar Geneeskunde en vijf jaar medische vervolgopleiding. In de praktijk zit tussen Geneeskunde en de specialisatie regelmatig een periode waarin iemand bijvoorbeeld als ANIOS of arts onderzoeker werkt.
De eerste twee jaar van de specialistenopleiding geven de AIOS een stevige internistische basis. Volgens de opleidingsinformatie kunnen daarin onder andere zaalwerk, acute geneeskunde, spoedeisende hulp en cardiologie voorkomen. Daarnaast volgt de AIOS een voorkeursstage, bijvoorbeeld nefrologie, maag darm leverziekten, longgeneeskunde of een algemene internistische polikliniek.
Die internistische basis is belangrijk. Kwetsbare oudere patiënten hebben vaak meerdere aandoeningen tegelijk. Problemen aan hart, longen, nieren, stofwisseling en infecties kunnen bovendien een andere presentatie hebben dan bij jongere patiënten.
Het landelijke opleidingsplan werkt met EPA's. Dit zijn professionele activiteiten waarvan de AIOS tijdens de opleiding moet aantonen dat deze op het vereiste niveau kunnen worden uitgevoerd.
Tot de belangrijkste onderdelen behoren.
De opleiding draait dus niet uitsluitend om patiëntenzorg. Een AIOS ontwikkelt zich ook op het gebied van onderwijs, wetenschap, kwaliteit en organisatie. Voor het onderdeel onderwijs en wetenschap is onder meer een wetenschappelijk product opgenomen in de opleiding.
Een AIOS krijgt gedurende de opleiding steeds meer verantwoordelijkheid. Supervisie blijft beschikbaar, maar de intensiteit verandert met de ervaring en aangetoonde bekwaamheid.
Bij een beginnende AIOS kan een supervisor nauw betrokken zijn bij diagnostiek en beleid. Een gevorderde AIOS kan veel patiëntenzorg zelfstandig organiseren en bespreekt vooral complexe beslissingen. Uiteindelijk moet de arts het niveau bereiken waarop de werkzaamheden van het specialisme zelfstandig kunnen worden uitgevoerd.
Dit maakt de vijf opleidingsjaren praktisch. Je leert niet alleen via cursussen en studieboeken, maar vooral door als arts te werken en je handelen te laten beoordelen.
De nominale opleidingsduur is vijf jaar. De werkelijke kalenderduur ligt gemiddeld iets hoger. Het Capaciteitsorgaan komt in de raming van 2025 voor Klinische Geriatrie uit op gemiddeld 5,7 jaar.
Dat verschil betekent niet dat iedere AIOS vertraging oploopt. De statistiek houdt ook rekening met deeltijdwerk, verlof, onderbrekingen en individualisering. De opleiding kan bovendien worden aangepast aan eerder verworven competenties.
De gemiddelde werkelijke duur daalde de afgelopen ramingen zelfs iets. In de raming van 2019 was dit 5,9 jaar, in 2022 5,8 jaar en in 2025 5,7 jaar.
Na Geneeskunde kun je solliciteren naar een erkende opleidingsplaats Klinische Geriatrie. Nederland kent zes regionale opleidingsnetwerken voor deze opleiding.
Volgens de NVKG worden per cluster twee keer per jaar sollicitatierondes georganiseerd. De AIOS volgt binnen het netwerk verschillende onderdelen van de opleiding. De vooropleiding Interne Geneeskunde moet volgens de NVKG door de AIOS zelf worden geregeld.
Een goede kandidaat heeft uiteraard de medische basiskennis die van een basisarts wordt verwacht. Daarnaast zijn communicatie, klinisch redeneren, samenwerken en interesse in complexe ouderenzorg belangrijk. Ervaring op een afdeling klinische geriatrie kan bij een sollicitatie helpen.
Nee. Er bestaat geen landelijke regel die voorschrijft dat je eerst een vast aantal jaren als ANIOS moet werken voordat je AIOS Klinische Geriatrie kunt worden.
In de praktijk kan ANIOS ervaring wel nuttig zijn. Je leert het specialisme kennen, bouwt klinische ervaring op en kunt laten zien dat geriatrie bij je past. Een deel van die relevante werkervaring kan bovendien gevolgen hebben voor je salarisinschaling zodra je AIOS wordt.
Een promotietraject is evenmin een algemene voorwaarde om aan de opleiding te beginnen. Wetenschappelijke belangstelling past wel goed bij het opleidingsprogramma, omdat wetenschap een officieel onderdeel van de vervolgopleiding is.
Het opleidingsniveau van een AIOS Klinische Geriatrie is WO.
Met wie werkt een AIOS Klinische Geriatrie samen
Klinische geriatrie is sterk multidisciplinair. De oudere patiënt heeft vaak problemen op meerdere gebieden. Eén discipline kan die zorg daarom meestal niet volledig uitvoeren.
De AIOS werkt onder andere samen met klinisch geriaters, andere medisch specialisten, verpleegkundigen, paramedici, psychologen, apothekers en professionals uit de ouderenpsychiatrie. Ook naasten en mantelzorgers spelen vaak een belangrijke rol, vooral wanneer er cognitieve beperkingen zijn of wanneer ingrijpende behandelbeslissingen moeten worden genomen.
De AIOS krijgt daardoor veel ervaring met overleg en gezamenlijke besluitvorming. Je moet medische informatie uit verschillende bronnen kunnen samenbrengen en vervolgens duidelijke prioriteiten stellen.
De AIOS Klinische Geriatrie krijgt met een groot aantal medische onderwerpen te maken. Voorbeelden zijn dementie, delier, de ziekte van Parkinson, depressieve klachten, infecties, hart en vaatziekten, diabetes, nierfunctiestoornissen, osteoporose, orthostatische hypotensie, ondervoeding, mobiliteitsproblemen en bijwerkingen van geneesmiddelen.
Kenmerkend is vooral de combinatie. Een oudere patiënt kan bijvoorbeeld een urineweginfectie hebben, daardoor een delier ontwikkelen, minder gaan eten, vallen en vervolgens snel zelfstandigheid verliezen. De AIOS probeert de verschillende oorzaken en gevolgen in samenhang te beoordelen.
Gerontofarmacologie heeft een eigen plaats in de opleiding. Oudere patiënten gebruiken regelmatig meerdere geneesmiddelen. Veroudering kan bovendien veranderen hoe het lichaam geneesmiddelen verwerkt. Nierfunctie, gewicht, kwetsbaarheid en andere geneesmiddelen kunnen invloed hebben op werking en bijwerkingen.
De AIOS kijkt daarom niet alleen welke medicatie toegevoegd moet worden. Stoppen, verlagen of vervangen van geneesmiddelen kan net zo belangrijk zijn. Daarbij wordt steeds gekeken naar het doel van de behandeling en naar de situatie van de patiënt.
Gesprekken met familie zijn een vast onderdeel van de klinische geriatrie. Bij cognitieve achteruitgang kan informatie van een partner of kind noodzakelijk zijn om te begrijpen wat er thuis is veranderd.
Familiegesprekken worden ook belangrijk wanneer keuzes moeten worden gemaakt over een operatie, intensieve behandeling, ontslagbestemming of palliatieve zorg. De AIOS leert medische mogelijkheden en risico's helder uit te leggen en tegelijkertijd de wensen van de patiënt centraal te houden.
Een AIOS Klinische Geriatrie houdt zich niet alleen bezig met directe patiëntenzorg. Onderwijs en wetenschap behoren officieel tot de professionele activiteiten van de opleiding.
De AIOS kan bijvoorbeeld studenten begeleiden, onderwijs geven, deelnemen aan onderzoek, een wetenschappelijk product maken of meewerken aan richtlijnontwikkeling. In universitaire centra zijn er vaak extra mogelijkheden om onderzoek te combineren met de opleiding of om een promotietraject te volgen.
De opleiding biedt ruimte om persoonlijke interesses verder uit te bouwen. Volgens het landelijke opleidingsplan kan een AIOS zich bijvoorbeeld verdiepen in.
Daardoor kan de AIOS gedurende de opleiding al richting geven aan de latere loopbaan als klinisch geriater.
De breedte die de klinische geriatrie interessant maakt, kan het werk ook ingewikkeld maken. Er is niet altijd één diagnose of één duidelijke oplossing. Meerdere aandoeningen kunnen elkaar beïnvloeden en verschillende behandeldoelen kunnen met elkaar botsen.
Je krijgt daarnaast regelmatig te maken met dementie, ernstige functieverliezen, palliatieve situaties en patiënten die niet meer volledig herstellen. Gesprekken over behandelgrenzen en de laatste levensfase horen bij het vak. Dat kan emotioneel intensief zijn.
Ook de opleiding vraagt tijd. Na zes jaar Geneeskunde volgt nog een nominale vervolgopleiding van vijf jaar. Tijdens deze periode werk je op verschillende afdelingen en vaak bij meerdere instellingen. Dat kan reistijd en veranderingen van werkplek betekenen.
Verder horen diensten en acute zorg bij het ziekenhuiswerk. In de Cao Ziekenhuizen bedraagt de reguliere arbeidsduur voor een voltijds AIOS gemiddeld 38 uur per week. Door opleidingsactiviteiten en diensten kan de normatieve werkweek hoger liggen. De cao stelt hiervoor grenzen.
Tot slot hoort veel overleg en verslaglegging bij de functie. Een patiënt met meerdere problemen vraagt vaak afstemming met verschillende disciplines, familie en vervolgzorg. Dat kost tijd, maar is ook een belangrijk onderdeel van goede geriatrische zorg.
Andere benamingen voor AIOS Klinische Geriatrie
Voor deze functie worden verschillende benamingen gebruikt. Meestal bedoelen ze dezelfde opleidingsfunctie.
De benaming klinisch geriater betekent iets anders. Die titel hoort bij een arts die de medische vervolgopleiding volledig heeft afgerond en als specialist is geregistreerd.
Ook ANIOS Klinische Geriatrie is iets anders. Een ANIOS is arts niet in opleiding tot specialist. Deze arts werkt wel op de afdeling en kan vergelijkbare dagelijkse werkzaamheden uitvoeren, maar volgt op dat moment niet de formele erkende specialistenopleiding Klinische Geriatrie.
| AIOS Klinische Geriatrie | Klinisch geriater |
|---|---|
| Is basisarts | Is geregistreerd medisch specialist |
| Volgt de vervolgopleiding | Heeft de vervolgopleiding afgerond |
| Werkt onder supervisie | Werkt zelfstandig als specialist |
| Bouwt bekwaamheid gedurende vijf jaar op | Heeft de vereiste eindcompetenties behaald |
| Staat ingeschreven in het opleidingsregister | Staat ingeschreven in het specialistenregister |
Klinische geriatrie is een relatief klein medisch specialisme. Tegelijkertijd neemt de vraag naar zorg voor kwetsbare ouderen toe. Het Capaciteitsorgaan telde begin 2025 430 werkzame klinisch geriaters en adviseert in zijn nieuwste capaciteitsraming een structurele jaarlijkse instroom van 33 nieuwe AIOS.
In 2024 stroomden volgens het Capaciteitsorgaan 31 nieuwe klinisch geriaters vanuit de opleiding het beroep in. De onvervulde vraag werd in de raming geschat op ongeveer 2 procent.
Voor artsen die een medisch specialisme zoeken waarin vergrijzing, multimorbiditeit, complexe medicatie en passende zorg centraal staan, is Klinische Geriatrie daardoor een vakgebied met duidelijke maatschappelijke relevantie.
