Veilig lopen bij gladheid, met de pinguïnstap
Zorgverleners kunnen vaak niet thuisblijven als het glad is. Zeker in de thuiszorg moet je door weer en wind naar cliënten. Uitglijden kan leiden tot letsel, uitval en gemiste zorg. Met een paar simpele aanpassingen loop je veiliger. De kern is lopen als een pinguïn, met je gewicht steeds boven de voet die contact maakt met de grond.
Waarom je juist op ijs en sneeuw snel uitglijdt
Op droge ondergrond vang je kleine slipjes op omdat je schoen grip heeft. Op ijs, aangestampte sneeuw of een dun laagje bevroren regen is die grip er veel minder. Als je lichaam voor of achter je steunvoet hangt, werkt je eigen gewicht als een duwkracht. Je schoen glijdt dan makkelijker weg.
Bij normaal lopen verplaats je je gewicht tussen beide benen en je zet vaak een langere pas. Je landt regelmatig met de hak en rolt door naar de tenen. Op gladheid geeft dat extra kans op wegglijden, omdat je voet kort een schuine druk op de ondergrond zet.
De basis, loop als een pinguïn door je gewicht boven je voet te houden
De veiligste techniek is kort en gecontroleerd lopen, met je zwaartepunt boven je steunvoet. Dat is wat veel mensen bedoelen met de pinguïnstap.
- Zet kleine stappen. Denk aan schuifelen in plaats van doorstappen.
- Zet je voet plat neer. Niet eerst op de hak, maar zoveel mogelijk met de hele zool tegelijk.
- Houd je gewicht boven je voorste voet op het moment dat je die neerzet.
- Verplaats je gewicht pas volledig als je voelt dat je voet stabiel staat.
- Buig je knieën licht. Dat verlaagt je zwaartepunt en geeft meer controle.
- Houd je heupen boven je voeten. Leun niet naar voren om snelheid te maken.
Zo pas je dit toe in de praktijk, stap voor stap
- Kijk eerst waar je gaat lopen. Kies een route met de meeste grip, ook als die iets langer is.
- Zet je eerste stap bewust. Plaats je voet plat, voel grip, pas dan de volgende stap.
- Houd je passen even lang en rustig. Versnellen en vertragen geeft extra slipkans.
- Draai met kleine stapjes als je van richting moet veranderen. Niet met een draai op één voet.
- Stop met kleine pasjes. Niet abrupt stilstaan met je gewicht naar voren.
Wat je met je armen doet
Je armen helpen je balans, maar ze kunnen je ook uit evenwicht brengen als je ze strak langs je lichaam houdt of als je iets zwaars in één hand draagt.
- Houd je armen ontspannen en iets van je lichaam af voor balans.
- Stop je handen niet diep in je zakken. Je kunt dan niet opvangen bij een slip.
- Draag spullen bij voorkeur in een rugtas. Dan blijven je handen vrij.
- Als je toch iets draagt, verdeel het gewicht over beide handen en draag het dicht bij je lichaam.
Schoeisel en antislip, dit maakt vaak het grootste verschil
De pinguïnstap helpt altijd, maar met goed schoeisel wordt het effect veel groter.
- Draag schoenen of laarzen met een grof profiel dat niet is afgesleten.
- Kies voor een zool die niet te hard is bij kou. Harde zolen worden gladder.
- Overweeg antislip hulpmiddelen zoals spikes of overschoenen met metalen puntjes voor buiten. Neem ze binnen direct af om uitglijden op gladde vloeren te voorkomen en om vloeren niet te beschadigen.
- Controleer je schoenen. Modder, aangekoekte sneeuw en steentjes verminderen grip.
Extra tips voor de thuiszorg en wijkteams
- Plan extra reistijd. Haast is een belangrijke oorzaak van valincidenten.
- Bel cliënten als je later bent door gladheid. Dat verlaagt tijdsdruk en stress.
- Parkeer zo dat je zo min mogelijk over gladde stoepen en opritten hoeft.
- Vraag cliënten om, als dat kan, het looppad naar de voordeur te strooien of sneeuw vrij te maken.
- Gebruik waar mogelijk vaste steunpunten, zoals leuningen, muren of stevige hekjes.
- Let op opritten, bruggetjes, putdeksels, stoeptegels en drempels. Dat zijn veelvoorkomende glijplekken.
Trappen, stoepen en drempels, zo pak je risicoplekken aan
- Neem trappen altijd met één hand aan de leuning als die er is.
- Zet je hele voet op de trede. Geen halve voet aan de rand.
- Loop niet schuin een stoeprand af. Ga er recht op af en stap gecontroleerd.
- Test een onbekende ondergrond met een kleine druk van je voet voordat je volledig overstapt.
Binnen is het ook glad, denk aan natte vloeren en entrees
Veel valpartijen gebeuren niet buiten, maar net binnen. Denk aan natte vloeren bij de ingang, gladde galerijen, linoleum en pas gedweilde gangen.
- Blijf ook binnen kort stappen zetten als de vloer nat kan zijn.
- Veeg je zolen bij binnenkomst. Water en sneeuw onder je schoen maakt elke vloer risicovol.
- Doe spikes of antislip overschoenen uit zodra je binnen bent.
Wat je beter niet doet bij gladheid
- Grote passen maken en doorlopen alsof het droog is.
- Op tempo draaien op één voet.
- Rennen naar de auto of de deur.
- Zware tassen aan één kant dragen.
- Op je hak landen met een harde stap.
Als je toch dreigt te vallen, zo beperk je letsel
Je kunt niet elke slip voorkomen. Je kunt wel de impact beperken.
- Probeer laag te blijven door je knieën te buigen. Dat verkleint de valhoogte.
- Probeer naar je zij te vallen in plaats van achterover. Achterover vallen geeft meer risico op hoofdletsel.
- Vang niet volledig op met een gestrekte arm. Dat vergroot de kans op pols en armfracturen.
- Blijf even liggen als je pijn hebt of duizelig bent. Kom rustig overeind via zijlig en steun op een stabiel punt.
Wat je team en werkgever kunnen regelen
Veilig werken bij gladheid is ook organisatie. Kleine maatregelen helpen veel.
- Zorg voor beschikbare antislip hulpmiddelen die passen bij de werkomgeving.
- Maak afspraken over extra reistijd en het bijstellen van routes en roosters.
- Stimuleer melden van risicoplekken bij cliënten, locaties en parkeerplaatsen.
- Leg strooizout en een kleine sneeuwschep in de dienstauto, als dat binnen beleid past.
- Bespreek na een incident wat er misging, zonder schuldvraag, en pas werkwijze aan.
Korte checklist voor je dienst
- Schoenen met goed profiel, geen slijtage.
- Antislip spikes mee als je veel buiten loopt, binnen direct uit.
- Spullen in rugtas, handen vrij.
- Extra reistijd ingepland.
- Pinguïnstap, kleine passen, voet plat, gewicht boven steunvoet.
- Richting veranderen met kleine stapjes, niet draaien op één voet.
Samenvatting
De pinguïnstap is simpel en effectief. Houd je gewicht boven je steunvoet, zet kleine platte stappen en blijf laag met licht gebogen knieën. Combineer dit met goed schoeisel, antislip waar nodig en slimme werkafspraken. Zo verklein je de kans op uitglijden, ook als je als zorgprofessional gewoon op pad moet.
