Grote verschillen tussen sectoren in zorgkwaliteit en gekwalificeerd personeel

Het Nivel onderzocht in 2025 hoe verpleegkundigen, verzorgenden, verpleegkundig specialisten, begeleiders en praktijkondersteuners de kwaliteit en veiligheid van zorg ervaren. Het gaat om hun oordeel over het dagelijkse werk in het team, met extra aandacht voor personele bezetting, cliëntveiligheid, verslaglegging, registratielast en zeggenschap. De uitkomsten laten een gemiddeld voldoende beeld zien, met grote verschillen tussen sectoren.

Wat is onderzocht

De Monitor kwaliteit en veiligheid van zorg is een tweejaarlijks vragenlijstonderzoek dat sinds 2019 loopt. In 2025 lag de focus op vier thema’s.

• Ervaren kwaliteit van zorg en werkplezier
• Ervaren veiligheid van zorg en veiligheidscultuur
• Kwaliteit van verslaglegging, registratielast en ervaring met elektronische dossiers
• Zeggenschap over het eigen werk en over organisatiebeleid

Wie deden mee en hoe is gemeten

In 2025 vulden 621 zorgprofessionals de vragenlijst in. Zij werken in ziekenhuizen, geestelijke gezondheidszorg, wijkverpleging, huisartsenpraktijken, gehandicaptenzorg en intramurale ouderenzorg. De vragenlijst is online uitgezet onder deelnemers van het Nivel Panel Verpleging en Verzorging en aanvullend via sociale media.

De resultaten voor de totale groep zijn statistisch gewogen, zodat de uitkomsten beter aansluiten op de landelijke verdeling van functies en opleidingsniveaus per sector. Verschillen tussen sectoren en veranderingen sinds 2019 zijn getoetst met statistische analyses.

Kwaliteit van zorg

Zorgprofessionals geven de kwaliteit van zorg in hun team in 2025 gemiddeld een 7,3. Bijna twee derde beoordeelt de kwaliteit als goed of zeer goed. Tegelijk zegt 20,6 procent dat de kwaliteit regelmatig of vaak niet goed is.

De verschillen tussen sectoren zijn groot.

• In huisartsenpraktijken is het aandeel dat de kwaliteit goed of zeer goed vindt het hoogst, 86,7 procent
• In de gehandicaptenzorg is dit het laagst, 48,4 procent
• Het aandeel dat zegt dat de kwaliteit regelmatig of vaak niet goed is loopt van 3,6 procent in huisartsenpraktijken tot 30,1 procent in intramurale ouderenzorg

Is er genoeg gekwalificeerd personeel voor goede zorg

40,3 procent van de totale groep vindt dat er niet genoeg gekwalificeerd personeel is om goede kwaliteit van zorg te leveren. Ook hier zitten grote sectorverschillen.

• Huisartsenpraktijken 20,9 procent zegt dat er onvoldoende gekwalificeerd personeel is
• Gehandicaptenzorg 54,1 procent
• Intramurale ouderenzorg 56,1 procent

Opvallend is een gunstige trend in de wijkverpleging. Daar daalt het aandeel dat onvoldoende gekwalificeerd personeel ervaart voor goede zorg van ruim 40 procent in 2019 naar ruim 20 procent in 2025.

Persoonsgerichte zorg en tijd voor de cliënt

Ongeveer de helft is tevreden of zeer tevreden over de mate waarin zij persoonsgerichte zorg kunnen bieden. Tegelijk is een stevige minderheid ontevreden over tijd en ruimte.

• 21,5 procent is ontevreden of zeer ontevreden over de tijd om cliënten goed te verzorgen
• 27,5 procent is ontevreden of zeer ontevreden over ruimte voor individuele zorgverlening
• 31,1 procent is ontevreden of zeer ontevreden over ruimte voor psychosociale begeleiding

Zorgprofessionals in intramurale ouderenzorg en gehandicaptenzorg zijn gemiddeld het minst tevreden over deze onderdelen.

Werkplezier

Het algemene beeld is positief, maar er zit een duidelijke daling in het oordeel over de inhoud van het werk.

• 83,6 procent is trots om in de zorg te werken
• 83,3 procent gaat over het algemeen met plezier naar het werk
• 87,6 procent vindt het werk inhoudelijk leuk

Het percentage dat het werk inhoudelijk leuk vindt is sinds 2019 gedaald. De sterkste daling zit in de gehandicaptenzorg, van 97 procent in 2019 naar ongeveer 78 procent in 2025.

Veiligheid van zorg

Zorgprofessionals geven de veiligheid van zorg in hun team gemiddeld een 7,1. Dit rapportcijfer daalt licht over de jaren 2019 tot en met 2025. De helft beoordeelt het veiligheidsbeleid in het team als goed of zeer goed.

10,6 procent zegt dat de veiligheid regelmatig of vaak in gevaar is. Ongeveer de helft zegt dat dit nauwelijks of nooit voorkomt.

Is er genoeg gekwalificeerd personeel voor veilige zorg

24,3 procent van de totale groep vindt dat er niet genoeg gekwalificeerd personeel is om de veiligheid goed te waarborgen. Sectorverschillen zijn opnieuw groot.

• Huisartsenpraktijken 4,7 procent
• Intramurale ouderenzorg 32,7 procent
• Gehandicaptenzorg 39,3 procent

Er is een gunstige trend in ziekenhuizen. Het aandeel dat onvoldoende gekwalificeerd personeel ervaart voor veilige zorg daalt van 25,1 procent in 2019 naar 10,9 procent in 2025.

Veiligheidscultuur in het team, samenwerken, leren en spreken

De monitor bevat stellingen over teamcultuur en communicatie. De uitkomsten geven een gemengd beeld.

• 74,9 procent zegt dat het team samenwerkt om veel werk af te krijgen
• 80,6 procent zegt dat teamleden elkaar met respect behandelen
• 32,1 procent zegt dat men werkt in een crisissituatie en te veel te snel probeert te doen
• 18,6 procent ervaart dat bij een incident de aandacht naar de melder gaat in plaats van naar het probleem

Over leren van fouten en verbeteren van veiligheid.

• 63,4 procent zegt dat het team actief bezig is met verbeteren van cliëntveiligheid
• 53,2 procent zegt dat de effectiviteit van veiligheidsmaatregelen wordt geëvalueerd
• 72,5 procent zegt dat men in het team bespreekt hoe herhaling van vergissingen kan worden voorkomen

Over open communicatie.

• 71,3 procent voelt zich meestal of altijd vrij om zich uit te spreken bij een signaal dat de zorg kan schaden
• 57,0 procent voelt zich meestal of altijd vrij om handelingen van collega’s met meer bevoegdheden ter discussie te stellen
• 20,9 procent is meestal of altijd bang om iets aan de orde te stellen dat niet juist is

Verslaglegging en registratielast

Vier op de tien zorgprofessionals beoordelen de kwaliteit van verslaglegging als goed of zeer goed, 40,3 procent. 20,6 procent zegt dat de kwaliteit van verslaglegging regelmatig of vaak tekortschiet. In huisartsenpraktijken is men het meest positief, 62,4 procent goed of zeer goed. In intramurale ouderenzorg is dit het laagst, 32,7 procent.

Hoeveel tijd gaat naar verslaglegging en registraties

In 2025 besteden zorgprofessionals per week gemiddeld.

• 6,5 uur aan verslaglegging over de zorgverlening aan individuele cliënten
• 3,1 uur aan registraties voor de organisatie

Deze tijdsbesteding is relatief stabiel vergeleken met eerdere metingen.

Werkdruk door verslaglegging en registraties

Veel zorgprofessionals ervaren extra werkdruk door administratie.

• 61,6 procent ervaart regelmatig tot altijd verhoogde werkdruk door verslaglegging over cliëntenzorg
• 45,9 procent ervaart regelmatig tot altijd verhoogde werkdruk door registraties voor de organisatie

Er is een gunstige trend bij registraties voor de organisatie. Het aandeel dat zelden tot nooit verhoogde werkdruk hierdoor ervaart stijgt van 37,4 procent in 2019 naar 53,3 procent in 2025.

Ervaring met het elektronische cliëntdossier

De meeste zorgprofessionals hebben toegang tot het dossier en vinden het in redelijke mate bruikbaar, maar er zijn duidelijke verbeterpunten en sectorverschillen.

• 89,6 procent zegt altijd toegang te hebben tot het dossier bij cliënten
• 68,9 procent vindt het dossier gebruiksvriendelijk
• 82,1 procent zegt dat het dossier onderdelen bevat zoals anamnese, cliëntproblemen, doelen, interventies en evaluaties
• 63,1 procent zegt dat de fases van het verpleegkundig proces met elkaar verbonden zijn in het dossier

De geestelijke gezondheidszorg is kritischer over toegang en gebruiksvriendelijkheid. De wijkverpleging is het vaakst positief over gebruiksvriendelijkheid en over de integratie van het verpleegkundig proces.

Ordenen van verslaglegging, veel verschillende methodes

De monitor laat zien dat er veel variatie is in hoe teams verslaglegging structureren. Het meest genoemd is het Omaha System, gebruikt door 20,5 procent. 41,9 procent zegt een ander systeem te gebruiken. Veelgenoemde methodes zijn SOEP, SOAP, SBAR en ABCDE. 17,3 procent gebruikt geen ordeningssysteem en 16,9 procent weet het niet.

Dit is relevant voor kwaliteit en overdracht. Hoe meer variatie binnen een organisatie, hoe groter de kans op misverstanden, extra zoektijd en dubbel werk.

Zeggenschap

Zeggenschap is sinds 2023 onderdeel van de monitor. In 2025.

• 61,1 procent ervaart zeggenschap over het dagelijks werk
• 33,2 procent ervaart invloed op beleidsbeslissingen binnen de organisatie

In huisartsenpraktijken ervaart men dit het vaakst. In de gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg het minst vaak. Tussen 2023 en 2025 is geen significante verandering zichtbaar in ervaren zeggenschap.

Verschillen tussen sectoren, wat je hier als zorgprofessional aan hebt

De rode draad is dat gemiddelden verhullen waar de druk echt zit. De sectorverschillen zijn groter en consistenter dan de veranderingen over de tijd.

• Huisartsenpraktijken scoren vaak het gunstigst op kwaliteit, veiligheid, verslaglegging en zeggenschap
• Intramurale ouderenzorg en gehandicaptenzorg rapporteren vaker problemen rond kwaliteit en personele bezetting
• De geestelijke gezondheidszorg laat relatief vaak ongunstige scores zien rond ervaren veiligheid die in gevaar is en rond administratieve redelijkheid
• Wijkverpleging laat een gunstige trend zien op ervaren voldoende gekwalificeerd personeel voor goede zorg
• Ziekenhuizen laten een gunstige trend zien op voldoende gekwalificeerd personeel voor veilige zorg

Praktische acties voor teams

Onderstaande acties sluiten direct aan op de gemeten knelpunten. Ze zijn bedoeld voor teamleden, regieverpleegkundigen, teamleiders en kwaliteitsfunctionarissen.

• Maak personele risico’s concreet per dienst. Benoem welke handelingen en cliënten het eerst onder druk komen. Leg dit vast en bespreek het wekelijks
• Gebruik een vaste korte veiligheidsstart per dienst. Bespreek valrisico, medicatie, wondzorg, agressie, complexe zorg en overdrachten
• Werk met een afgesproken meldcultuur. Eén afspraak helpt meteen. We bespreken het probleem, niet de melder. Koppel altijd terug wat er met een melding gebeurt
• Plan structureel tijd voor persoonsgerichte onderdelen die nu knellen. Bijvoorbeeld psychosociale begeleiding. Koppel dit aan zorgplanmomenten en niet aan resttijd
• Standaardiseer verslaglegging binnen het team. Kies één hoofdstructuur voor voortgangsrapportage en overdracht. Gebruik dezelfde termen en dezelfde volgorde
• Snijd dubbele registraties weg. Maak per registratie duidelijk wie de gebruiker is en wat de beslissing is die ermee genomen wordt. Alles zonder duidelijke gebruiker is kandidaat om te stoppen
• Maak zeggenschap zichtbaar. Zet twee routes neer. Eén route voor invloed op het rooster en werkafspraken. Eén route voor beleid. Leg vast binnen welke termijn er reactie komt
• Meet klein en vaak. Kies één indicator per maand die het team zelf belangrijk vindt. Bijvoorbeeld gemiste zorgmomenten, overdrachtsfouten, valincidenten of tijd kwijt aan zoeken in het dossier

Vragen voor een teamoverleg

• Wanneer vinden wij dat de kwaliteit van zorg niet goed is. Wat is dan het eerste dat we laten vallen
• Welke momenten zijn het grootste veiligheidsrisico. Bijvoorbeeld piekmomenten, nachtdiensten, overdrachten, medicatierondes
• Welke registraties leveren ons geen betere zorg op. Welke kunnen direct weg of anders
• Welke drie onderdelen van het dossier kosten ons de meeste tijd door slechte vindbaarheid of onlogische opbouw
• Op welke beslissingen in de organisatie willen wij invloed. Wat hebben we nodig om dat goed te doen

Wat dit onderzoek goed laat zien en wat minder

• Dit onderzoek laat goed zien hoe zorgprofessionals de praktijk ervaren, inclusief sectorverschillen en trends
• Het gaat om meningen en ervaringen. Het meet niet direct uitkomsten bij cliënten, zoals complicaties of sterfte
• De monitor geeft sterke signalen over waar druk zit. Voor oorzaken en oplossingen op teamniveau is vaak aanvullend verdiepend onderzoek nodig

Bron

Nivel. Kwaliteit en veiligheid van zorg in 2025. De meningen van verpleegkundigen, verzorgenden, verpleegkundig specialisten, begeleiders en praktijkondersteuners. Januari 2026.