Een miMakker is een speciaal opgeleide clown die contact maakt met mensen voor wie gesproken taal niet of niet meer vanzelfsprekend is. De miMakker werkt volgens de miMakkusmethodiek. Rust, respect, gelijkwaardigheid en aandacht voor non-verbale signalen staan centraal.
Een miMakker verzorgt geen gewone clownvoorstelling. Er is geen vast programma, geen ingestudeerde act en geen verplicht doel zoals iemand laten lachen. De miMakker observeert, sluit aan bij de beleving van de cliënt en laat de cliënt het tempo en de richting van het contact bepalen.
MiMakkers werken vooral met mensen met dementie, een verstandelijke beperking, een cognitieve beperking of niet-aangeboren hersenletsel. Zij werken in zorginstellingen, op dagbestedingslocaties en bij cliënten thuis.
Een miMakker is een clown die is opgeleid om contact te maken met mensen die moeilijk kunnen praten, taal minder goed begrijpen of zich steeds verder uit hun omgeving terugtrekken. De miMakker gebruikt daarvoor het lichaam, de stem, ademhaling, mimiek, beweging, geluid, ritme, muziek, stilte en soms aanraking.
De miMakker probeert niet eerst te bedenken wat de cliënt moet doen. De miMakker kijkt wat er op dat moment aanwezig is. Dat kan een beweging, blik, ademhaling, klank, emotie of herhaald gedrag zijn. Door daarop rustig en speels te reageren, kan wederzijds contact ontstaan.
Dat contact hoeft niet groot of opvallend te zijn. Een ontmoeting kan bestaan uit oogcontact, een kleine beweging, samen neuriën, een hand die wordt uitgestoken, een glimlach of enkele minuten rustig naast elkaar zitten. Verdriet, boosheid en spanning mogen er ook zijn. Het werk draait niet alleen om vrolijkheid.
De naam miMakkus is mede afgeleid van Maccus, een Latijnse naam voor een clownfiguur. Het woord mi staat voor mijn. De naam miMakker verwijst daardoor naar mijn maatje. De naam past bij het uitgangspunt dat de clown geen afstandelijke artiest is, maar iemand die de ander gelijkwaardig ontmoet.
De juiste schrijfwijze is miMakker. Het meervoud is miMakkers. Stichting miMakkus is de organisatie achter de opleiding en de methodiek.
De belangrijkste taak van een miMakker is contact mogelijk maken met een cliënt die via gewone gesprekken moeilijk bereikbaar is. De concrete werkzaamheden verschillen per cliënt, doelgroep en zorgorganisatie.
Een miMakkerbezoek verloopt meestal in verschillende stappen.
Een bezoek duurt vaak één tot twee uur. Binnen die tijd kan de miMakker verschillende bewoners kort bezoeken of langere tijd bij één cliënt blijven. Bij cliënten met complexe zorgvragen komt één-op-één contact veel voor.
Een bewoner tikt steeds met de vingers op een tafel. De miMakker gaat op enige afstand zitten en tikt hetzelfde ritme zacht na. Als de bewoner reageert, kan een eenvoudig ritmisch spel ontstaan. De miMakker stelt geen vragen en corrigeert het gedrag niet. Het herhaalde tikken wordt gebruikt als ingang voor contact.
Bij een cliënt die boos of gespannen is, kan de miMakker eerst de houding en het tempo van de cliënt volgen. Door de emotie te erkennen en niet direct te proberen deze weg te nemen, kan de spanning afnemen. Als de cliënt wegkijkt, afstand neemt of afwerend reageert, respecteert de miMakker dat signaal.
De miMakkusmethodiek is een belevingsgerichte manier van contact maken. De methodiek richt zich op de persoon achter de ziekte of beperking. De miMakker probeert de cliënt niet naar de eigen werkelijkheid te brengen, maar sluit aan bij de werkelijkheid en de ervaring van de cliënt.
De belangrijkste uitgangspunten zijn.
De methodiek kan ook door zorgmedewerkers, mantelzorgers en vrijwilligers worden gebruikt zonder dat zij als clown werken. De volledige titel miMakker hoort bij de beroepsopleiding en de actuele certificering.
MiMakkers werken vooral met mensen bij wie gewone verbale communicatie beperkt is.
De inzet wordt altijd afgestemd op de persoon. Niet iedere cliënt vindt een clown prettig. Sommige mensen kunnen schrikken van opvallende kleding, nabijheid of onverwachte bewegingen. Daarom begint de miMakker rustig en worden afwijzende signalen gerespecteerd.
Het grootste werkgebied ligt in de langdurige zorg. Veel miMakkers bezoeken cliënten regelmatig, zodat herkenning en vertrouwdheid kunnen ontstaan.
Een miMakker kan in dienst zijn van een zorgorganisatie. Een organisatie kan ook een zelfstandige miMakker inhuren voor terugkerende bezoeken. Eenmalige bezoeken zijn mogelijk, maar herhaalde bezoeken kunnen zorgen voor herkenning en een opgebouwde relatie.
Een miMakker werkt vaak binnen of naast een multidisciplinair team. Afhankelijk van de doelgroep wordt samengewerkt met een activiteitenbegeleider, verzorgende IG, verpleegkundige, begeleider in de gehandicaptenzorg, psycholoog en specialist ouderengeneeskunde.
De miMakker kan signalen delen die andere medewerkers helpen om de cliënt beter te begrijpen. De miMakker stelt geen medische diagnose en neemt geen behandelverantwoordelijkheid over. Medische, verpleegkundige of therapeutische werkzaamheden mogen alleen worden uitgevoerd als de miMakker daarvoor een afzonderlijke opleiding, bevoegdheid en functie heeft.
Een gewone clown richt zich meestal op een publiek en werkt vaak met een voorstelling, nummer of herkenbare komische situatie. Een miMakker richt zich op de individuele cliënt en werkt zonder vast script.
| Gewone clown | miMakker |
|---|---|
| Werkt vaak voor een publiek | Werkt vooral één-op-één of in een kleine groep |
| Heeft meestal een act of programma | Volgt wat op dat moment bij de cliënt gebeurt |
| Wil doorgaans vermaken | Wil contact, erkenning en afstemming mogelijk maken |
| Stuurt het optreden | Laat de cliënt de richting en het tempo bepalen |
| Kan overal optreden | Is gespecialiseerd in contact met kwetsbare zorgvragers |
Een miMakker en een CliniClown gebruiken allebei het clownspersonage binnen de zorg, maar de functies zijn niet hetzelfde. Een miMakker is opgeleid in de specifieke miMakkusmethodiek en richt zich vooral op contact met mensen met dementie, cognitieve beperkingen en verstandelijke beperkingen.
De term CliniClown hoort bij de gelijknamige organisatie en wordt veel gebruikt voor clowns die onder andere kinderen en mensen met dementie bezoeken. De opleidingen, organisaties, methodieken en werkwijzen verschillen. CliniClown is daarom geen andere officiële naam voor een miMakker.
Een miMakker is niet automatisch een therapeut. Het contact kan bijdragen aan welzijn, ontspanning en persoonsgerichte zorg, maar de miMakker stelt geen diagnose en voert geen medische of psychologische behandeling uit.
Sommige miMakkers hebben daarnaast een opleiding als verpleegkundige, begeleider, vaktherapeut, psycholoog of andere zorgprofessional. Zij mogen alleen binnen de bevoegdheden van die afzonderlijke functie behandelen. De certificering tot miMakker geeft op zichzelf geen medische of verpleegkundige bevoegdheden.
Er bestaat geen landelijk vastgesteld salaris voor een miMakker. Het inkomen hangt af van het dienstverband, de werkgever, het functieprofiel, de cao, de contractomvang en de ervaring.
Hét miMakkersGilde geeft aan dat een miMakker in loondienst doorgaans wordt ingedeeld in FWG 40 of FWG 45 van de cao VVT. De onderstaande bedragen gelden vanaf 1 juli 2026 bij een volledig dienstverband van gemiddeld 36 uur per week.
| Schaal | Bruto salaris per maand inclusief instroomstappen | Reguliere schaal |
|---|---|---|
| FWG 40 | 2.811,51 tot 3.864,43 euro | 2.981,98 tot 3.864,43 euro |
| FWG 45 | 2.981,98 tot 4.245,84 euro | 3.502,45 tot 4.245,84 euro |
De lagere bedragen zijn bedoeld voor zij-instroom of een aanloopperiode. De werkgever bepaalt op basis van ervaring en zelfstandige inzetbaarheid welke periodiek van toepassing is.
Bij de cao VVT ontvangt een werknemer daarnaast 8 procent vakantiegeld en een eindejaarsuitkering van 8,33 procent. Deze bedragen zijn niet opgenomen in het gewone bruto maandsalaris.
MiMakker is vaak een parttime functie of een aanvullende taak naast een andere zorgfunctie. Het salaris wordt dan naar verhouding van het aantal contracturen berekend.
Een zelfstandige miMakker bepaalt het eigen tarief. Volgens Hét miMakkersGilde ligt het tarief meestal tussen 75 en 165 euro per uur. Ervaring, afstand, duur van de opdracht, voorbereiding en de regelmaat van de bezoeken hebben invloed op het tarief.
Stichting miMakkus meldt in 2026 dat er ruim 140 gecertificeerde miMakkers zijn. Zij zijn verspreid over Nederland werkzaam bij verschillende zorginstellingen of als zelfstandige.
Dit aantal is de beste openbare indicatie, maar het is geen exacte telling van werknemers of volledige arbeidsplaatsen. De groep bestaat uit miMakkers in loondienst, zelfstandigen en mensen die de rol combineren met een ander beroep. Ook is niet iedere gecertificeerde miMakker openbaar zichtbaar in het register.
Er zijn geen afzonderlijke CBS-cijfers voor het beroep miMakker. Het exacte aantal fte, het aantal miMakkers in loondienst en het aantal zelfstandigen is daarom niet openbaar bekend.
MiMakker is een klein en gespecialiseerd beroep. Er zijn veel minder vacatures dan voor algemene zorgberoepen. Werk wordt vaak op een van de volgende manieren georganiseerd.
Stichting miMakkus leidt mensen op, maar garandeert geen baan en bemiddelt niet automatisch naar werk. De kans op opdrachten wordt groter door ervaring in de zorg, een netwerk binnen zorgorganisaties, kennis van de doelgroep en de mogelijkheid om structurele bezoeken aan te bieden.
Stichting miMakkus stelt geen specifieke vooropleiding of werkervaring verplicht. Een diploma in zorg, welzijn, theater of onderwijs is voor toelating tot de miMakker Opleiding Niveau 1 niet noodzakelijk.
De toelatingsvoorwaarde is een positief resultaat op de auditiedag. Tijdens deze dag wordt gekeken of de benodigde aanleg voor het clownsvak en de miMakkusmethodiek aanwezig is. De deelnemer hoeft de vaardigheden nog niet volledig te beheersen.
Een zorgorganisatie kan bij een vacature wel aanvullende eisen stellen. Een werkgever kan bijvoorbeeld vragen om een diploma in zorg of welzijn, ervaring met dementie, een verklaring omtrent het gedrag of kennis van de doelgroep.
Voor deelname aan de opleiding is geen schoolse vooropleiding verplicht. De duur van de verplichte vooropleiding is daarom nul jaar.
Voor toelating moet wel een auditiedag worden gevolgd. Deze duurt één dag. De auditiedag is geen mbo- of hbo-vooropleiding, maar een praktische selectie- en kennismakingsdag.
| Voortraject | Verplicht voor de opleiding | Gebruikelijke duur |
|---|---|---|
| Zorgopleiding | Nee | Niet van toepassing |
| Theateropleiding | Nee | Niet van toepassing |
| Werkervaring in de zorg | Nee | Niet van toepassing |
| Auditiedag | Ja | Eén dag |
Een zorgopleiding is niet nodig voor toelating door Stichting miMakkus, maar kan wel nodig of gewenst zijn voor een baan bij een zorgorganisatie. Veel miMakkers combineren het vak met een bestaande functie.
| Aanvullende opleiding | Niveau | Gebruikelijke nominale duur |
|---|---|---|
| Verzorgende IG | Mbo niveau 3 | Ongeveer drie jaar |
| Begeleider maatschappelijke zorg | Mbo niveau 3 | Ongeveer drie jaar |
| Persoonlijk begeleider maatschappelijke zorg | Mbo niveau 4 | Ongeveer drie jaar |
| Mbo verpleegkundige | Mbo niveau 4 | Meestal vier jaar |
| Hbo verpleegkunde | Hbo bachelor | Vier jaar |
| Social Work | Hbo bachelor | Vier jaar |
Via een bbl-traject, deeltijdopleiding, vrijstellingen of eerdere werkervaring kan de opleidingsduur korter zijn.
De miMakker Opleiding Niveau 1 is particulier kort beroepsonderwijs. De opleiding heeft geen formele indeling als mbo niveau 1, 2, 3 of 4 en is ook geen hbo- of wo-opleiding. Het woord Niveau 1 in de opleidingsnaam verwijst naar de eerste fase binnen het eigen opleidingsaanbod van Stichting miMakkus.
Stichting miMakkus is geregistreerd bij het Centraal Register Kort Beroepsonderwijs en heeft het NRTO-keurmerk. Deze registraties zeggen iets over de kwaliteit en organisatie van het particuliere onderwijs. Ze maken het certificaat niet gelijk aan een door de overheid erkend mbo- of hbo-diploma.
Voor de beroepengids kan het opleidingsniveau daarom het beste worden omschreven als particulier kort beroepsonderwijs. Het werk- en denkniveau in vacatures ligt vaak rond mbo niveau 3, mbo niveau 4 of hbo, afhankelijk van de gecombineerde zorgfunctie.
De miMakker Opleiding Niveau 1 bestaat uit 29 opleidingsdagen. Het actuele programma noemt 22 lesdagen en zeven stagedagen. De uitgebreide opleidingsinformatie vermeldt daarnaast observatiebezoeken.
De opleidingsdagen worden over meerdere maanden verdeeld. Een actueel opleidingstraject loopt bijvoorbeeld van 26 oktober 2026 tot en met 5 juli 2027. Dat is ruim acht maanden. De kalenderduur kan per groep en lesrooster verschillen.
Naast de lesdagen moet een deelnemer rekening houden met voorbereiding, reflectie, oefening, stage, observatie en reistijd. De feitelijke studiebelasting is daardoor hoger dan alleen de 29 contactdagen.
| Onderdeel | Kosten in 2026 |
|---|---|
| Auditiedag | 175 euro |
| miMakker Opleiding Niveau 1 | 5.750 euro |
| Totaal eerste opleidingstraject | 5.925 euro |
Reiskosten, kleding, materialen en eventuele overnachtingen kunnen daar nog bij komen. De lessen vinden volgens het actuele opleidingsaanbod plaats in de Leerfabriek in Oisterwijk.
Na een succesvolle afronding ontvangt de deelnemer een certificaat en kan deze als gecertificeerde miMakker werken.
Stichting miMakkus beheert het Register van Gecertificeerde miMakkers. Een miMakker behoudt het certificaat door te voldoen aan de verplichte nascholingseisen van het voorgaande kalenderjaar.
Het certificaat wordt jaarlijks verlengd. Sinds 1 januari 2025 staat op het certificaat een uniek miMakkernummer. Niet iedere gecertificeerde miMakker is openbaar zichtbaar in het register. De miMakker kan vanwege privacy zelf bepalen of de gegevens openbaar worden getoond.
Door de jaarlijkse verlenging kunnen zorgorganisaties controleren of iemand nog gecertificeerd is en de titel miMakker binnen het certificeringssysteem mag gebruiken.
Ervaren miMakkers kunnen de miMakker Opleiding Niveau 2 volgen. Deze opleiding richt zich op verdere verdieping en op structurele samenwerking met andere disciplines binnen zorgorganisaties.
De opleiding is bedoeld voor miMakkers die in beginsel minimaal vijf jaar werkzaam zijn en ten minste twee bezoeken per maand uitvoeren. Het programma bestaat uit 13 lesdagen, één presentatiedag en vier coachingsmomenten. De kosten bedragen in 2026 3.750 euro.
De opleiding richt zich onder andere op persoonlijke verdieping, verdere ontwikkeling van het clownsvak en de positie van de miMakker binnen welzijn, begeleiding en behandeling.
Het opleidingsniveau van een MiMakker is MBO.
Welke eigenschappen heeft een goede miMakker
Een miMakker hoeft niet luid, uitbundig of voortdurend grappig te zijn. Rust, waarneming en afstemming zijn meestal belangrijker dan extravert gedrag.
In de praktijk melden cliënten, naasten en zorgorganisaties verschillende mogelijke opbrengsten.
Een resultaat kan niet worden gegarandeerd. Soms ontstaat er geen zichtbaar contact. Dat wordt niet als mislukking gezien. De keuze en de grenzen van de cliënt blijven leidend.
De werkwijze van miMakkers is beschreven in wetenschappelijke publicaties over dementiezorg, lichamelijke afstemming, respect en persoonsgerichte zorg. Onderzoekers bekeken onder andere hoe een miMakker het eigen lichaam gebruikt om kleine signalen van mensen met vergevorderde dementie waar te nemen en te beantwoorden.
Dit onderzoek geeft vooral kwalitatieve informatie over het contactproces. Het bewijst niet dat een miMakker een ziekte behandelt of dat probleemgedrag bij iedere cliënt afneemt. Praktijkervaringen en kwalitatief onderzoek ondersteunen het belang van afstemming en respect, maar de miMakker vervangt geen medische of psychologische behandeling.
De werktijden liggen meestal overdag. Een miMakker kan ook worden ingezet tijdens een activiteit, familiegelegenheid of bijzonder moment. Avond- en weekendwerk komt voor, vooral bij zelfstandige opdrachten.
Het directe contact vraagt veel concentratie. De miMakker let tegelijk op ademhaling, mimiek, spierspanning, afstand, geluid en emotie. Na een intensief bezoek is tijd nodig om af te bouwen, te rapporteren en te herstellen. Daardoor bestaat een werkdag niet alleen uit declarabele bezoeken.
Andere gebruikte benamingen zijn.
Deze termen zijn niet altijd volledig uitwisselbaar. Een miMakker is specifiek opgeleid en gecertificeerd in de miMakkusmethodiek. Niet iedere zorgclown of contactclown is een gecertificeerde miMakker.
Kun je miMakker worden zonder zorgopleiding. Ja. Voor de vakopleiding is geen zorgdiploma verplicht. Een werkgever kan voor een concrete baan wel een zorg- of welzijnsdiploma vragen.
Moet een miMakker grappig zijn. Nee. Humor kan ontstaan, maar contact en afstemming zijn belangrijker. Ook stilte, verdriet en spanning horen bij het werk.
Draagt iedere miMakker een rode neus. De rode neus hoort bij de identiteit en de opleiding van de miMakker. De achterliggende methodiek kan ook zonder neus worden toegepast.
Werkt een miMakker alleen met ouderen. Nee. MiMakkers werken ook met kinderen en volwassenen met een verstandelijke, cognitieve of meervoudige beperking.
Kan een miMakker aan huis komen. Ja. Zelfstandige miMakkers kunnen door familieleden, mantelzorgers en cliënten worden geboekt.
Wordt een miMakkerbezoek vergoed. Dat verschilt per situatie. Zorgorganisaties betalen bezoeken vaak uit een welzijnsbudget, donatie, vriendenstichting of eigen middelen. Vergoeding via een persoonsgebonden budget of verzekeraar moet vooraf individueel worden gecontroleerd.
Is er direct werk na de opleiding. Nee. De opleiding biedt geen baangarantie. Veel miMakkers ontwikkelen de functie binnen een bestaande zorgbaan of werken voor meerdere opdrachtgevers.
Mimakker: Deddel, Brigitte Timmers-Knott
Fotograaf: Ingrid Bruin
