Een eenvoudige goocheltruc kan kinderen helpen om minder stress, angst en pijn te ervaren bij een vaccinatie. Dat blijkt uit onderzoek van het Willem-Alexander Kinderziekenhuis van het LUMC, samen met onder meer de Universiteit Leiden, GGD Hollands Midden en illusionist Victor Mids.
Voor zorgprofessionals is vooral de praktische uitkomst interessant. Afleiding werkt sterker wanneer een kind niet alleen kijkt, maar ook actief meedoet. Kinderen die na de vaccinatie zelf leerden hoe de truc werkte, ervaarden de minste stress en pijn.
Ontvang gratis onze zorgberichten in je mailbox.
Je kunt je op elk moment afmelden via de link onderaan de e-mails die je ontvangt.
Wil je graag weten hoe onze nieuwsbrief eruit ziet? Bekijk hier het archief.
Het onderzoek vond plaats tijdens HPV-vaccinatiedagen in de regio Hollands Midden. In totaal deden 412 kinderen van 9 tot 11 jaar mee. Zij beantwoordden vragen over spanning, verwachte pijn en ervaren pijn.
De kinderen werden verdeeld over vier groepen. Eén groep kreeg de gebruikelijke begeleiding, zoals steun van een ouder of een praatje met een GGD-medewerker. De andere groepen kregen een magiefilmpje te zien. Sommige kinderen zagen alleen de truc. Andere kinderen kregen ook uitleg over hoe de truc werkte. Een derde groep kreeg na de vaccinatie materialen en een kort filmpje om de truc zelf te leren.
De kinderen in de magiegroepen rapporteerden direct na de eerste vaccinatie minder stress en minder pijn dan kinderen die alleen gewone zorg kregen. Het grootste effect werd gezien bij kinderen die de truc zelf leerden uitvoeren.
Volgens de onderzoekers speelt actieve betrokkenheid waarschijnlijk een belangrijke rol. Een kind krijgt iets concreets te doen, richt de aandacht op iets anders dan de prik en ervaart meer controle over de situatie. Dat kan helpen om spanning en pijn te verlagen.
De onderzoekers zagen geen duidelijk blijvend effect voorafgaand aan de tweede vaccinatie, zes maanden later. De aanpak lijkt dus vooral direct rond het prikmoment te helpen.
Dat maakt de interventie interessant als korte, praktische ondersteuning tijdens vaccinaties en mogelijk ook bij andere medische handelingen bij kinderen. Denk aan bloedafname, injecties of andere momenten waarop angst en spanning een rol spelen.
Voor jeugdartsen, verpleegkundigen, doktersassistenten en andere zorgprofessionals bevestigt het onderzoek dat kleine interventies verschil kunnen maken. Afleiding hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar moet wel aansluiten bij de leeftijd en aandacht van het kind.
Magie kan daarbij nuttig zijn omdat het nieuwsgierigheid oproept. Een kind kijkt niet alleen weg van de prik, maar wordt actief beziggehouden. Zeker wanneer het kind daarna zelf iets leert, ontstaat er meer regie. Dat past bij kindgerichte zorg, waarin voorbereiding, veiligheid en controle belangrijk zijn.
De goocheltruc vervangt geen duidelijke uitleg, rustige benadering of steun van ouders. Het kan wel een extra hulpmiddel zijn, vooral bij kinderen die gespannen zijn voor een prik.
Voor zorgorganisaties is de drempel laag. De aanpak kan worden ingezet met korte filmpjes en eenvoudige materialen. Daardoor past het goed bij drukke vaccinatiemomenten, zolang de uitvoering kort en duidelijk blijft.
Het onderzoek maakt deel uit van een breder project waarin wordt onderzocht hoe magie en illusies kunnen bijdragen aan minder stress en meer zelfvertrouwen bij kinderen. De resultaten laten zien dat kindvriendelijke zorg niet altijd grote aanpassingen vraagt.
Soms kan een korte, goed gekozen interventie al helpen om een spannend medisch moment minder belastend te maken. Voor kinderen met prikangst kan dat een belangrijk verschil maken.
Bron: Willem-Alexander Kinderziekenhuis
