De zaak rond Indonesische verpleegkundigen in Nederland krijgt een nieuw hoofdstuk. De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft voor ruim 730.000 euro aan boetes opgelegd aan Habeo+, het voormalige Avans+, Zorggroep Drenthe en Woonzorg Flevoland. Volgens de inspectie is sprake van een schijnconstructie waarbij 64 Indonesische verpleegkundigen een hbo opleiding en stage in het vooruitzicht kregen, maar in de praktijk jarenlang deels onbetaald werk deden in de zorg. Dit nieuws brengt EenVandaag vanavond. De boetes zijn verdeeld over Habeo+, 347.000 euro, Zorggroep Drenthe, 224.000 euro, en Woonzorg Flevoland, 132.000 euro.
Voor zorgprofessionals is dit meer dan een incident. De zaak laat zien hoe snel internationale werving kan ontsporen als opleiding, stage, arbeid en migratieregels door elkaar gaan lopen. Volgens de Arbeidsinspectie hadden de betrokken organisaties een tewerkstellingsvergunning moeten regelen. In plaats daarvan werd een studievisum gebruikt, terwijl de stage volgens de inspectie niet aan hbo niveau voldeed en feitelijk neerkwam op arbeid.
De kern van de constructie was simpel. Indonesische verpleegkundigen werden gelokt met een hbo traject, taalonderwijs, een baan in Nederland en uitzicht op een inkomen van ongeveer 2.500 euro per maand. Een deel van hen tekende in Indonesië al zogeheten pre departure contracten. Daarin stonden hoge boeteclausules van 150 miljoen rupiah, ruim 9.000 euro, als zij zouden afhaken. Ook werd een belastingvrije verhuisvergoeding van 7.750 euro beloofd, die later toch niet kon worden uitgekeerd.
Toen de verpleegkundigen eenmaal in Nederland waren, bleek de praktijk anders. Ze mochten officieel 16 uur per week werken op hun studievisum, maar volgens de latere bevindingen van de Arbeidsinspectie werkten ze in de praktijk 32 uur per week, waarvan de helft onbetaald onder het label stage. De inspectie stelt dat die stage geen echte leerplek op hbo niveau was.
De ervaringen van deelnemers sluiten daar op aan. Verpleegkundige Nabila Adhani vertelde eerder dat zij naar Nederland kwam met de verwachting van volwaardig werk in een ziekenhuis, maar terechtkwam bij Zorggroep Drenthe in de ouderenzorg. Volgens haar bestonden stage en werk uit dezelfde taken. Ze liep 16 uur stage en werkte 16 uur, maar noemde het in feite allebei werk. Ook andere verpleegkundigen meldden dat zij vooral routinematige zorgtaken deden, zonder passende begeleiding of duidelijke leerdoelen.
Voor zorgorganisaties is dat een cruciaal punt. Een stage moet aantoonbaar bijdragen aan opleiding en ontwikkeling. Als die leercomponent ontbreekt en de inzet vooral de roosters vult, ontstaat niet alleen een kwaliteitsprobleem, maar ook een arbeidsrechtelijk risico. Juist in sectoren met hoge personeelsdruk is dat onderscheid snel kwetsbaar.
De boetes van nu zijn het resultaat van een dossier dat al jaren oploopt. In 2023 kwam naar buiten dat sprake was van misleiding, niet nagekomen beloften, hoge boeteclausules en stages onder niveau. In juni 2024 volgde een zware maatregel van de Landelijke Commissie Gedragscode Hoger Onderwijs. Avans+ werd voor minimaal twee jaar uit het gedragscoderegister verwijderd, omdat de instelling ernstig tekort zou zijn geschoten in de naleving van de gedragscode voor internationale studenten.
Daar bleef het niet bij. De IND trok in juni 2025 het erkend referentschap van Avans Hogeschool B.V. in. Daardoor kon de instelling niet langer als referent optreden voor verblijfsvergunningen van internationale studenten van buiten de EU. Studenten kregen toen tot 1 december 2025 de tijd om aan hun verblijfsvoorwaarden te voldoen of een ander verblijfsdoel aan te vragen.
Ondertussen liep het conflict tussen Avans+ en bemiddelaar Yomema verder op. In 2024 stapte Avans+ naar de rechter om miljoenen terug te krijgen nadat Yomema beslag had laten leggen op 10,6 miljoen euro. In stukken uit die zaak stelde Avans+ zelf dat 40 procent van de Indonesische studenten inmiddels zonder diploma was uitgestroomd. Dat laat zien hoe groot de schade is geweest voor de verpleegkundigen zelf en voor de partijen die het traject hadden opgezet.
Daarnaast kwam naar buiten dat oud bewindspersonen Rita Verdonk en Fred Teeven namens Yomema hadden gelobbyd bij de IND. Volgens de berichtgeving veranderde de IND na anderhalf jaar van koers in het visumdossier. Dat blijft een gevoelig onderdeel van de affaire, juist omdat het raakt aan de vraag hoe deze constructie ondanks eerdere twijfels toch doorgang kon vinden.
De betrokken organisaties leggen zich niet neer bij de conclusies. Habeo+ noemt het beeld van de Arbeidsinspectie vertekend en onjuist en wil bezwaar maken tegen de boete. Ook Woonzorg Flevoland en Zorggroep Drenthe zeggen zich niet te herkennen in het door de inspectie geschetste beeld. Daarmee is de juridische en bestuurlijke nasleep nog niet voorbij.
Voor bestuurders, opleiders, praktijkbegeleiders en HR teams in de zorg is dit dossier een harde waarschuwing. Internationale werving vraagt om een strakke scheiding tussen leren en werken, transparante contracten, realistische voorlichting, goede begeleiding op de werkvloer en correcte visa en vergunningen. Zodra personeelstekorten leidend worden in de opzet van een leertraject, ontstaat het risico dat studenten vooral als goedkope arbeidskracht worden ingezet. Deze zaak laat zien dat dat niet alleen moreel fout is, maar ook kan eindigen in boetes, reputatieschade en ingrijpen door toezichthouders.
Bron: EenVandaag
