Fysiotherapie en oefentherapie worden door patiënten meestal positief beoordeeld. Het contact met de therapeut krijgt veel waardering; ook de deskundigheid en de bereikbaarheid van de praktijk wegen zwaar. Tegelijk laat nieuw panelonderzoek zien dat vergoeding steeds vaker bepaalt of mensen beginnen, doorgaan, of stoppen. Voor fysiotherapeuten is dat geen randzaak; het raakt direct aan behandeluitkomsten, therapietrouw en het risico op terugval.
In het onderzoek deden 9259 mensen mee. Het gaat om mensen die in de afgelopen twee jaar fysiotherapie of oefentherapie kregen, plus een groep die behandeling nodig had maar niet ging. De groep bevat veel mensen met chronische klachten. Dat betekent dat “resultaat” vaak niet gelijk staat aan klachtenvrij worden, maar aan beter functioneren, beter omgaan met belastbaarheid, en minder terugval.
De meest genoemde reden om te starten is een chronische aandoening of klacht; daarnaast gaat het vaak om tijdelijke pijnklachten en om herstel na een operatie. De behandeling bestaat meestal uit een combinatie van interventies. Oefeningen worden het vaakst genoemd, gevolgd door adviezen en instructies, en vervolgens massage.
Dat beeld past bij wat veel fysiotherapeuten al jaren zien. Patiënten herkennen de behandeling vooral aan doen en leren; oefenen, uitleg, bijsturen. Het verschil zit minder in het aanbod en meer in de randvoorwaarden. Het onderzoek maakt zichtbaar hoe vaak die randvoorwaarden, vooral vergoeding, het traject knippen.
Bij het zoeken naar een passende therapeut geeft bijna de helft aan zelf op zoek te gaan. Wie zoekt, filtert in de praktijk vaak op één harde voorwaarde; is er een contract met de eigen zorgverzekeraar. Dit staat bovenaan, nog boven specialisatie en bereikbaarheid.
Daarna komen criteria die fysiotherapeuten wél direct kunnen beïnvloeden. Patiënten noemen vooral:
De meeste mensen zeggen dat het lukt om een passende therapeut te vinden. Maar de groep die het moeilijk vindt, beschrijft vaak hetzelfde probleem; een passende specialisatie is niet in de buurt, of er is te weinig ervaring met een specifieke klacht. In de toelichtingen komen voorbeelden terug zoals hypermobiliteit, oedeem en post covid. Het is de bekende paradox; op papier is er keuze, maar voor een niche klacht kan die keuze krap zijn.
Patiënten zijn doorgaans tevreden over praktijk en therapeut. Het contact met de therapeut springt eruit; veel respondenten zijn daar uitgesproken positief over. Het oordeel over het resultaat ligt lager dan het oordeel over contact en bejegening.
Daar zijn twee logische verklaringen voor, die ook voor de beroepsgroep relevant zijn.
Wat opvalt is dat “resultaat” als keuzecriterium ook minder hoog staat dan in eerdere metingen. Dat kan betekenen dat patiënten realistischer zijn geworden, of dat zij meer waarde hechten aan een proces dat vol te houden is. Voor de praktijkvoering is dit belangrijk; het gesprek over verwachtingen en definitie van succes wordt nog bepalender, zeker bij chronisch en onderhoud.
Een van de scherpste uitkomsten is het verschil tussen samen doelen bepalen en doelen die vooral door de therapeut worden vastgesteld. De grote meerderheid bepaalt doelen samen met de therapeut, en is daar positief over. In die groep ligt de waardering voor het resultaat hoger dan in de groep waar de therapeut de doelen bepaalt.
Voor de fysiotherapeut is dit een werkbare les; maak samen beslissen zichtbaar en herhaalbaar. Niet als houding, maar als proces. Denk aan vier vaste momenten:
Het onderzoek suggereert dat dit niet alleen de ervaring verbetert, maar ook het oordeel over de uitkomst. Dat is relevant in een tijd waarin transparantie en uitkomstgericht werken steeds vaker worden gevraagd.
Het aantal afspraken verschilt sterk. Een grote groep heeft minder dan tien afspraken, een kleinere maar duidelijke groep komt boven de veertig uit. De meeste mensen vinden het aantal behandelingen precies goed. Maar een relevante minderheid vindt het te weinig, en noemt als belangrijkste oorzaak; extra behandelingen worden niet vergoed.
De gevolgen zijn volgens respondenten groot. Wie te weinig behandelingen ervaart, zegt vaak dat klachten terugkomen of verergeren, en dat het dagelijks functioneren verslechtert. Ook mensen die voortijdig stopten, melden geregeld negatieve gevolgen. Voor de beroepsgroep is dit meer dan een signaal; het is een aanwijzing dat het huidige vergoedingsmodel niet goed aansluit bij langdurige, kwetsbare trajecten.
De meeste deelnemers krijgen behandelingen volledig vergoed; een deel krijgt gedeeltelijke vergoeding. Het onderzoek vraagt ook wat er gebeurt als die vergoeding afneemt. Dan zegt een groot deel dat zij minder vaak of niet meer zouden gaan. En wie minder gaat of stopt verwacht meestal nadelige gevolgen, vooral bij chronische aandoeningen.
Dat maakt het gesprek over toegankelijkheid concreet. Niet alleen of patiënten tevreden zijn, maar of zij hun behandeling kunnen volhouden tot een punt waarop terugval minder waarschijnlijk is.
Er is ook een groep die geen fysiotherapie of oefentherapie volgt terwijl men het wel nodig vindt. De meest genoemde reden is hoge kosten. Een tweede reden is zelf gaan oefenen, thuis of in de sportschool. De meeste mensen in deze groep ervaren nadeel van het uitblijven van therapie.
Voor fysiotherapeuten roept dat twee vragen op. Hoe bereik je mensen die afhaken op prijs. En hoe zorg je dat zelf oefenen niet ontaardt in te veel, te snel, of verkeerd uitgevoerd, met als gevolg meer klachten.
Ongeveer één op de tien kreeg zorg op afstand. Dat is meestal een app of website met oefeningen; beeldbellen komt veel minder voor. De meeste patiënten zijn positief als het aanvullend is. De twijfel zit vooral in motivatie en in onzekerheid over de uitvoering zonder directe feedback.
Groepszorg blijft klein. Patiënten die kritisch zijn noemen vaak dat de aanpak te weinig is afgestemd op hun situatie. Dat is geen afwijzing van groep, maar een oproep om groep doelgericht in te zetten, met heldere selectie, en met momenten voor individuele correctie.
Bron: Patiëntenfederatie Nederland
