Zorgmedewerkers van het Maasstad Ziekenhuis zijn door de kantonrechter in Rotterdam in het gelijk gesteld in een zaak over oproepdiensten. De FNV had de zaak namens medewerkers aangespannen tegen het ziekenhuis. Volgens de rechter moeten de zogenoemde BAC-diensten van medewerkers in de verpleging en verzorging worden gezien als bereikbaarheidsdiensten, niet als consignatiediensten.
Dat verschil is belangrijk. Voor bereikbaarheidsdiensten geldt in de cao Ziekenhuizen meestal een hogere vergoeding dan voor consignatiediensten. Volgens de vakbond werden medewerkers benadeeld doordat het ziekenhuis de diensten anders kwalificeerde.
Ontvang gratis onze zorgberichten in je mailbox.
Je kunt je op elk moment afmelden via de link onderaan de e-mails die je ontvangt.
Wil je graag weten hoe onze nieuwsbrief eruit ziet? Bekijk hier het archief.
De zaak draait om de vraag wanneer een oproepdienst een bereikbaarheidsdienst is en wanneer sprake is van consignatie. Bij een bereikbaarheidsdienst moet een medewerker beschikbaar zijn om na een oproep snel naar het ziekenhuis te komen. Dat beperkt de vrije tijd. De medewerker moet alert blijven, kan vaak niet ver van huis en moet rekening houden met een mogelijke oproep.
Bij consignatie ligt dat anders. Volgens de cao Ziekenhuizen gaat het dan om bereikbaarheid tussen twee diensten of tijdens een pauze, alleen voor onvoorziene omstandigheden. Denk aan spoedgevallen of storingen. De rechter oordeelde dat bij deze zorgmedewerkers geen sprake was van zulke echt onvoorziene omstandigheden, omdat het werk juist meebrengt dat regelmatig een beroep op hen wordt gedaan.
De uitspraak staat niet op zichzelf. Vakbonden kregen al langer signalen uit algemene ziekenhuizen dat bereikbaarheidsdiensten werden omgezet naar consignatiediensten. FNV, CNV, NU’91 en FBZ trokken hierover samen op. Volgens de bonden probeerden ziekenhuizen zo onder de hogere vergoeding voor bereikbaarheidsdiensten uit te komen.
De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen en de vakbonden waren het al langer niet eens over de uitleg van de regels. Vooral termen als voorzienbaar en niet-voorzienbaar zorgden voor discussie. Ook was er verschil van inzicht over de vraag voor welke zorgfuncties bereikbaarheidsdiensten of consignatiediensten gelden.
Voor medewerkers kan de uitspraak verschil maken in hun beloning en roosterpositie. Wie structureel bereikbaar moet blijven voor regulier zorgwerk, kan volgens deze uitspraak niet zomaar worden ingedeeld als werknemer met consignatiedienst. Dat geldt vooral wanneer een oproep in de praktijk past bij het normale werkproces en niet alleen voorkomt bij een onverwachte noodsituatie.
De uitspraak kan ook gevolgen hebben voor andere afdelingen en ziekenhuizen waar vergelijkbare diensten worden gebruikt. Werkgevers zullen scherper moeten kijken naar de feitelijke belasting van de dienst, niet alleen naar de naam die op het rooster staat.
De cao Ziekenhuizen maakt onderscheid tussen bereikbaarheidsdienst, aanwezigheidsdienst en consignatie. Een bereikbaarheidsdienst is een periode van maximaal 24 uur waarin de werknemer bereikbaar moet zijn om na oproep zo snel mogelijk het werk te verrichten. Als een werknemer binnen 15 minuten op de werkplek moet zijn, kan de dienst worden gezien als aanwezigheidsdienst.
Consignatie is beperkter. Daarbij is de werknemer alleen bereikbaar voor onvoorziene omstandigheden. Dat onderscheid is in de praktijk groot, omdat het bepaalt welke vergoeding past bij de dienst en hoe zwaar de beschikbaarheid wordt meegewogen.
De uitspraak raakt aan een breder probleem in de ziekenhuiszorg. Onregelmatige diensten, bereikbaarheidsdiensten en oproepdruk zijn belangrijke onderwerpen in discussies over behoud van personeel. Vakbonden stellen dat zorgmedewerkers al zwaar worden belast en dat correcte vergoeding nodig is om het werk vol te houden.
In de huidige cao Ziekenhuizen zijn afspraken gemaakt over onder meer loonstijging, onregelmatigheidstoeslag, reiskosten, omkleedvergoeding, stagevergoedingen, veilig werkklimaat en zeggenschap. De cao loopt van 1 februari 2025 tot en met 31 januari 2027.
Voor zorgprofessionals is de uitspraak vooral praktisch relevant. Het gaat niet alleen om de naam van een dienst, maar om wat de dienst feitelijk vraagt. Moet een medewerker regelmatig beschikbaar zijn voor planbaar of regulier zorgwerk, dan ligt een bereikbaarheidsdienst meer voor de hand dan consignatie.
Medewerkers die merken dat hun bereikbaarheidsdienst is omgezet naar consignatie, doen er goed aan hun rooster, functie, oproepfrequentie en aanrijdtijd goed vast te leggen. Ook is het verstandig om te controleren welke cao-bepaling wordt toegepast en of de vergoeding past bij de feitelijke dienst.
De FNV noemt de uitspraak belangrijk voor de sector. Volgens de bond bevestigt de rechter dat ziekenhuizen niet alleen naar de oproepfrequentie mogen kijken. Ook de aard van het werk, de mate van beschikbaarheid en de beperking van de vrije tijd tellen mee.
Daarmee krijgt de discussie over BAC-diensten een duidelijke juridische richting. Voor het Maasstad Ziekenhuis betekent dit dat de betrokken diensten voor verpleegkundigen en verzorgenden als bereikbaarheidsdiensten moeten worden behandeld. Voor andere ziekenhuizen is de uitspraak een signaal om vergelijkbare roosters en vergoedingen opnieuw te beoordelen.
Bron: FNV
