Medewerkers van ziekenhuizen en universitair medische centra komen deze maand op meerdere plaatsen in Nederland in actie tegen de plannen van het kabinet voor de sociale zekerheid. Vakbond FNV organiseert sit-ins bij ziekenhuizen en UMC's. De acties richten zich vooral tegen voorgenomen versoberingen van de WW en de WIA.
De eerste actie vindt woensdag 2 september plaats bij het Universitair Medisch Centrum Groningen. Daarna volgen onder meer Rijnstate in Arnhem, OLVG-Oost in Amsterdam, Maastricht UMC+ en Haaglanden Medisch Centrum Westeinde in Den Haag. Alle aangekondigde acties beginnen om 12.30 uur.
Ontvang gratis onze zorgberichten in je mailbox.
Je kunt je op elk moment afmelden via de link onderaan de e-mails die je ontvangt.
Wil je graag weten hoe onze nieuwsbrief eruit ziet? Bekijk hier het archief.
De timing is opvallend. Uit uitgelekte Prinsjesdagstukken blijkt dat het kabinet inmiddels een deel van de eerder aangekondigde bezuinigingen wil verzachten of uitstellen. Voor de FNV is dat niet voldoende. De bond wil dat de verslechteringen definitief van tafel gaan en laat weten dat de acties daarom doorgaan.
De FNV heeft voor september voorlopig vijf sit-ins aangekondigd.
FNV-voorzitter Hans Spekman sluit volgens de vakbond aan bij de acties in Groningen, Maastricht en Den Haag. Met de sit-ins wil de vakbond de druk op het kabinet verhogen in de aanloop naar Prinsjesdag.
Het gaat niet om een conflict tussen ziekenhuispersoneel en de ziekenhuizen zelf. De acties richten zich op landelijke politieke plannen voor de sociale zekerheid. Daarmee verschillen deze acties bijvoorbeeld van eerdere ziekenhuisacties over cao-afspraken, roosters, salarissen of arbeidsvoorwaarden.
Zorgjob schreef eerder over zorgprofessionals van het Radboudumc die actievoerden rond de Cao UMC. Bij die actie draaide de discussie vooral om werkdruk, diensten, duurzame inzetbaarheid en arbeidsvoorwaarden. De huidige acties hebben een bredere politieke aanleiding.
De WW vormt het vangnet voor werknemers die hun baan verliezen. De WIA is bedoeld voor mensen die na langdurige ziekte niet of niet volledig kunnen werken. Voor werknemers in loondienst zijn deze regelingen belangrijke onderdelen van de sociale zekerheid.
In het coalitieakkoord heeft het kabinet onder meer opgenomen dat de maximale duur van de WW wordt teruggebracht naar één jaar. Daarbij zou de uitkering aan het begin van de werkloosheidsperiode hoger worden. Ook wil het kabinet het stelsel voor arbeidsongeschiktheid aanpassen.
Voor zorgprofessionals kan vooral de discussie over arbeidsongeschiktheid gevoelig liggen. Veel functies in ziekenhuizen combineren onregelmatige diensten met fysieke belasting, hoge verantwoordelijkheid en emotioneel belastende situaties. Wanneer een medewerker langdurig uitvalt, kan de WIA na twee jaar ziekte een belangrijke inkomensvoorziening worden.
FNV-bestuurder Elise Merlijn stelt dat werknemers iedere maand premie betalen voor deze sociale zekerheid en er daarom op moeten kunnen vertrouwen wanneer zij ziek, arbeidsongeschikt of werkloos raken.
De politieke situatie veranderde vlak na de aankondiging van de ziekenhuisacties. RTL Nieuws kreeg inzage in de Prinsjesdagstukken voor 2027. Daaruit blijkt dat het kabinet een aantal eerder geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid terugdraait of uitstelt.
Zo zou een voorgenomen verlaging van het maximale dagloon voor uitkeringen met 20 procent niet doorgaan. Ook een grote bezuiniging rond de AOW wordt geschrapt.
De geplande verkorting van de maximale WW-duur van 24 naar 12 maanden verdwijnt volgens de uitgelekte stukken echter niet. De invoering wordt met een jaar uitgesteld tot 2029. Ook het plan om een tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten af te schaffen wordt een jaar uitgesteld.
De officiële begrotingsstukken worden pas tijdens Prinsjesdag gepresenteerd. De koers is daarmee duidelijk verzacht, maar een aantal maatregelen blijft voor de langere termijn staan.
Voor de vakbond is het uitstellen van maatregelen niet voldoende. FNV-voorzitter Spekman liet na het uitlekken van de Prinsjesdagstukken weten dat de vakbond ziet dat het kabinet beweegt, maar dat de belangrijkste bezwaren nog niet volledig zijn weggenomen.
Daarom blijven de aangekondigde acties staan. De vakbond wil dat de maatregelen definitief worden ingetrokken en niet alleen later worden ingevoerd.
De sit-ins in de ziekenhuizen vormen daarbij maar een deel van een veel bredere actiemaand. Ook werknemers in andere sectoren voeren in september actie. Zo zijn er stakingen en demonstraties aangekondigd in onder meer het openbaar vervoer, de havens, de metaalsector en bij de overheid.
De FNV koppelt de discussie over sociale zekerheid nadrukkelijk aan de omstandigheden waarin veel zorgprofessionals werken. Ziekenhuiszorg gaat 24 uur per dag door. Verpleegkundigen, operatieassistenten, laboranten, artsen en andere medewerkers werken regelmatig in avond-, nacht- en weekenddiensten.
Daarnaast kunnen functies lichamelijk zwaar zijn. Zorgprofessionals tillen en verplaatsen patiënten, staan lang tijdens ingrepen en werken onder tijdsdruk. Ook de emotionele belasting kan hoog zijn, bijvoorbeeld bij acute situaties, overlijden, agressie of gesprekken met patiënten en familie.
Dat maakt preventie van ziekte en uitval belangrijk, maar ook de zekerheid die beschikbaar is wanneer iemand ondanks preventieve maatregelen toch langdurig uitvalt.
Zorgjob schreef eerder dat ziekteverzuim de zorg jaarlijks naar schatting 5,8 miljard euro kost. In 2025 lag het gemiddelde ziekteverzuim in de brede zorgsector op 7,5 procent. Werkdruk, lichamelijke belasting en emotionele belasting spelen daarbij een rol.
De discussie gaat daardoor niet alleen over de hoogte of duur van een uitkering. Voor zorgorganisaties speelt ook de vraag hoe aantrekkelijk het blijft om langdurig in zware en onregelmatige functies te werken.
Wanneer werknemers het gevoel krijgen dat de bescherming bij ziekte of arbeidsongeschiktheid afneemt, kan dat invloed hebben op hoe zij hun loopbaan beoordelen. Dat is relevant in een sector waar veel werkgevers al moeite hebben om voldoende medewerkers te vinden en te behouden.
Een stevig sociaal vangnet kan voor werknemers onderdeel zijn van de totale arbeidsvoorwaarden. Naast salaris, toeslagen, verlof en pensioen speelt ook zekerheid bij ziekte en arbeidsongeschiktheid mee.
Dat sluit aan bij internationaal onderzoek waarover Zorgjob recent schreef. Daarin werden tien onderwerpen vastgesteld die bepalend zijn voor het welzijn van zorgprofessionals. Naast werkplezier, mentale gezondheid en de balans tussen werk en privé staat ook tevredenheid over het inkomen in die lijst.
De aangekondigde ziekenhuisacties bestaan vooralsnog uit sit-ins. Er is door de FNV geen landelijke ziekenhuisstaking aangekondigd waarbij reguliere patiëntenzorg in alle deelnemende ziekenhuizen wordt stilgelegd.
Dat onderscheid is belangrijk voor patiënten en medewerkers. Bij eerdere ziekenhuisstakingen en zondagsdiensten kon geplande zorg worden uitgesteld, terwijl spoedeisende zorg doorging. De huidige actie is vooral bedoeld om op en rond ziekenhuislocaties zichtbaar protest te organiseren.
De FNV spreekt wel over een bredere actiemaand waarin verschillende sectoren staken. Of de acties in ziekenhuizen later worden uitgebreid, zal mede afhangen van de politieke ontwikkelingen rond Prinsjesdag en de verdere behandeling van de begrotingsplannen.
De komende weken worden bepalend voor het vervolg. Het kabinet presenteert op Prinsjesdag de begroting voor 2027. Daarna moeten de plannen door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld.
Dat betekent dat de maatregelen nog niet definitief zijn. Ook na Prinsjesdag kunnen voorstellen worden aangepast, uitgesteld of geschrapt.
Voor ziekenhuispersoneel is vooral van belang wat uiteindelijk gebeurt met de verkorting van de WW en de veranderingen binnen de arbeidsongeschiktheidsregelingen. De FNV wil de acties gebruiken om ervoor te zorgen dat verdere versobering wordt tegengehouden voordat de plannen definitief worden.
Bron: FNV
