Zorg en sociaal werk besteden jaarlijks naar schatting 2,0 miljard euro aan werkzaamheden die samenhangen met wetgeving, regels, toezicht en verantwoording. Daarmee staat de sector op de derde plaats van alle Nederlandse bedrijfstakken. Alleen het openbaar bestuur en de gespecialiseerde zakelijke dienstverlening komen hoger uit. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van PwC naar de kosten van compliance in Nederland.
Voor zorgprofessionals gaat dit niet alleen over geld. De kosten bestaan vooral uit betaalde werktijd. Uren die verpleegkundigen, artsen, begeleiders, behandelaren, managers en ondersteunende medewerkers besteden aan registreren, controleren en verantwoorden, kunnen zij niet aan directe zorg, samenwerking of verbetering besteden.
Ontvang gratis onze zorgberichten in je mailbox.
Je kunt je op elk moment afmelden via de link onderaan de e-mails die je ontvangt.
Wil je graag weten hoe onze nieuwsbrief eruit ziet? Bekijk hier het archief.
PwC schat de totale Nederlandse kosten van compliance in 2024 op 16,8 miljard euro. Dat is 1,49 procent van het bruto binnenlands product. De kosten zijn sinds 2013, gecorrigeerd voor inflatie, met 28 procent gestegen.
De sectoren met de hoogste totale kosten zijn:
De hoge positie van zorg en sociaal werk komt voor een belangrijk deel door de omvang van de sector. Per voltijdbaan schat PwC de kosten op gemiddeld 1.351 euro per jaar. Dat is minder dan bij het openbaar bestuur, 7.049 euro, de gespecialiseerde zakelijke dienstverlening, 3.943 euro, en de financiële sector en het vastgoed, 2.880 euro.
PwC onderzocht 18.796 taken binnen 923 beroepen. Met verschillende taalmodellen bepaalden de onderzoekers welke taken direct verband houden met het maken, uitvoeren, controleren of naleven van regels. Daarna koppelden zij het geschatte tijdsbeslag aan lonen, arbeidsduur en werkgelegenheid.
Het bedrag van 2,0 miljard euro is daarom geen optelsom van facturen van zorgorganisaties. Het is een schatting van de waarde van de werktijd die binnen zorg en sociaal werk naar compliance gaat. Het rapport rekent directe loonkosten mee, maar bijvoorbeeld niet alle kosten van software, externe adviseurs, vertraagde projecten, gemiste innovatie en kapitaal. De werkelijke economische last kan daardoor hoger zijn.
De sectorindeling is bovendien breed. Zorg en sociaal werk omvatten samen onder meer ziekenhuizen, ouderenzorg, thuiszorg, geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg en maatschappelijke dienstverlening. PwC berekent geen afzonderlijke kosten voor deze deelsectoren.
Niet iedere registratie is overbodig. Een actueel dossier, een medicatiecontrole, een goede overdracht en een melding van een incident kunnen de kwaliteit en veiligheid verbeteren. Het probleem ontstaat wanneer dezelfde informatie meerdere keren moet worden vastgelegd, systemen niet op elkaar aansluiten of organisaties extra controles toevoegen zonder aantoonbare waarde voor patiënt of cliënt.
PwC verwijst naar een eerdere schatting dat verpleegkundigen meer dan 40 procent van hun tijd aan verslaglegging besteden. De Rijksoverheid hanteert voor zorgprofessionals als brede groep een gemiddelde van ongeveer 30 procent administratietijd. De percentages zijn niet direct vergelijkbaar, omdat de onderzochte groepen en definities verschillen. Beide cijfers laten wel zien dat administratie een groot deel van de werkweek inneemt.
De overheid wil dit aandeel in 2030 verlagen naar maximaal 20 procent. Voor iemand met een werkweek van 36 uur betekent een daling van 30 naar 20 procent in theorie 3,6 uur per week minder administratie. Die tijd komt alleen beschikbaar als taken echt verdwijnen of eenvoudiger worden. Sneller registreren terwijl het aantal verplichtingen blijft groeien, levert weinig structurele winst op.
De druk is ook zichtbaar in eerder onderzoek waarover Zorgjob.nl schreef. Zorgprofessionals besteedden in 2025 gemiddeld 6,5 uur per week aan verslaglegging over individuele cliënten en 3,1 uur aan registraties voor de organisatie. Ruim zes op de tien ervoeren regelmatig tot altijd extra werkdruk door verslaglegging. Lees meer over deze registratielast en de verschillen tussen zorgsectoren.
Het rapport verschijnt op een moment waarop zorgorganisaties moeite hebben om roosters en vacatures te vullen. Aan het einde van het tweede kwartaal van 2026 stonden in zorg en welzijn ongeveer 68.500 vacatures open. Bijna een op de vijf openstaande vacatures in Nederland kwam uit deze sector. Meer hierover staat in het artikel over het aanhoudende personeelstekort in zorg en welzijn.
Administratieve lasten maken dat tekort niet alleen financieel voelbaar. Ze verkleinen de tijd die beschikbaar is voor zorg en kunnen het werkplezier aantasten. Ook kunnen ervaren medewerkers vertrekken wanneer zij te weinig ruimte hebben voor hun vak. Minder regeldruk is daarmee niet alleen een besparingsmaatregel, maar ook een arbeidsmarktmaatregel.
PwC richt zich op werkzaamheden met een duidelijke relatie tot wetten, regels, publieke normen, vergunningen en toezicht. In de dagelijkse zorgpraktijk is de administratieve last breder. Verplichtingen kunnen ook komen van zorgverzekeraars, zorgkantoren, gemeenten, beroepsgroepen, kwaliteitsregistraties en de eigen organisatie.
Na een incident worden vaak nieuwe controles, formulieren of protocollen toegevoegd. Oude afspraken verdwijnen minder snel. Daardoor ontstaat een stapeling van landelijke eisen, contractvoorwaarden en lokale regels. Zorgprofessionals weten vervolgens niet altijd welke registratie wettelijk verplicht is en welke alleen uit intern beleid voortkomt.
PwC pleit voor minder complexe regels, duidelijke reductiedoelen en een aanpak waarbij naleving direct in werkprocessen en digitale systemen wordt ingebouwd. Voor de zorg betekent dit onder meer:
Digitale hulpmiddelen en kunstmatige intelligentie kunnen ondersteunen bij verslaglegging, samenvattingen en het overnemen van gegevens. Dat werkt alleen als toepassingen veilig zijn, aansluiten op het zorgproces en daadwerkelijk bestaande handelingen vervangen. Zorgjob.nl beschreef eerder dat AI al veel wordt gebruikt, terwijl duidelijke afspraken en scholing vaak ontbreken.
Het verminderen van regeldruk kan niet worden opgelost door zorgmedewerkers sneller te laten typen of korter te laten rapporteren. De overheid, toezichthouders, inkopers, bestuurders, ict-leveranciers en zorgteams moeten ieder hun eigen eisen beoordelen. Een registratie moet blijven wanneer die aantoonbaar bijdraagt aan veilige en goede zorg. Wanneer dezelfde informatie vooral zekerheid voor het systeem oplevert, moet vereenvoudiging of afschaffing mogelijk zijn.
Het PwC-rapport geeft geen bedrag dat de zorg direct kan besparen. De schatting van 2,0 miljard euro maakt wel zichtbaar hoeveel capaciteit met regels en naleving is gemoeid. In een sector met 68.500 openstaande vacatures is iedere vermijdbare administratieve handeling ook verloren zorgtijd.
Bron: Rapport PwC
