Het Nederlandse stelsel van zorg en ondersteuning schiet structureel tekort voor mensen bij wie gezondheidsproblemen, schulden en een instabiele thuissituatie samenkomen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau pleit daarom voor fundamentele veranderingen. Zorgprofessionals moeten meer ruimte krijgen om hulp af te stemmen op de volledige leefsituatie van hun cliënt.
Dat stelt het SCP in de publicatie Als we het opnieuw mochten ontwerpen, die op 10 september 2026 verscheen. Het onderzoek richt zich op mensen met problemen op verschillende levensgebieden die elkaar beïnvloeden en versterken.
Ontvang gratis onze zorgberichten in je mailbox.
Je kunt je op elk moment afmelden via de link onderaan de e-mails die je ontvangt.
Wil je graag weten hoe onze nieuwsbrief eruit ziet? Bekijk hier het archief.
Volgens het SCP doen hulpverleners hun best, maar beperken organisaties en systemen hun mogelijkheden. Zij krijgen weinig ruimte om de bredere omstandigheden van cliënten te betrekken bij de ondersteuning. De manier waarop hun werk wordt beoordeeld, stimuleert dat onvoldoende.
Ook de financiering belemmert passende hulp. Die richt zich vaak op resultaten op korte termijn, terwijl mensen met verweven problemen ondersteuning nodig kunnen hebben die langer doorloopt.
Het rapport beschrijft vier veranderingen in het denken over zorg en ondersteuning. De eerste is meer aandacht voor de relaties en omgeving van mensen. De tweede is hulp organiseren vanuit iemands leefsituatie, over de grenzen van afzonderlijke sectoren heen.
De derde verandering is investeren in blijvende stabiliteit. Een vaste professional die iemand kent en langere tijd betrokken blijft, kan daarbij een voorwaarde zijn. De vierde is vertrouwen als uitgangspunt nemen in het contact met mensen en bij het organiseren van ondersteuning.
Deze benadering vraagt ook om samenhang tussen de dagelijkse hulpverlening, de organisatie van zorg en de financiering. Een vertrouwde hulpverleningsrelatie kan bijvoorbeeld worden onderbroken als een aanbesteding tot een andere aanbieder leidt.
Het SCP onderzocht zes initiatieven die al vanuit andere uitgangspunten werken. Het gaat om Patterns of Life, Zorgvrijstaat, Taakstraf met zorg, Professionals voor Maatwerk Multiproblematiek, Housing First of Wonen Eerst en Samen Sterk Almere.
Deze initiatieven betrekken bijvoorbeeld de persoonlijke omgeving nadrukkelijker en sluiten aan bij de situatie waarin iemand leeft. Tegelijk ervaren ook zij beperkingen binnen het bestaande stelsel. De voorbeelden helpen daarmee te bepalen welke veranderingen nodig zijn om deze manier van werken breder mogelijk te maken.
Een praktische vertaling voor zorgteams is om bij een vastlopend traject gezamenlijk te bespreken welke omstandigheden de hulp belemmeren. Wie houdt overzicht, wie onderhoudt contact met de cliënt en wat gebeurt er wanneer een andere organisatie de ondersteuning overneemt. Dit zijn aandachtspunten die uit de analyse volgen.
Het belang van doorlopende begeleiding kwam eerder aan bod op Zorgjob. In het artikel over ggz-cliënten die uit beeld raken bij een overgang naar wonen of andere zorg stond het risico op verlies van begeleiding bij zulke overgangen centraal.
De SCP publicatie biedt geen uitgewerkt nieuw stelsel. Het ontwerpend onderzoek levert voorstellen voor het gesprek over toekomstige zorg en ondersteuning. Het SCP ontwikkelde deze met inbreng van onder anderen ervaringsdeskundigen, hulpverleners, beleidsmakers en onderzoekers.
Het artikel is gebaseerd op het SCP nieuwsbericht en de bijbehorende publicatie.
